शहरं
Join us  
Trending Stories
1
भारताची धास्ती घेत पाक लष्कराची सीमेवर मोठ्या प्रमाणात जमवाजमव; सैनिकांची संख्या वाढवली
2
मोठी बातमी: एल्फिन्स्टन ब्रिज सोमवारपर्यंत बंद होणार नाही; नागरिकांच्या आंदोलनाची थेट मुख्यमंत्र्यांनी घेतली दखल!
3
भारत-पाकमध्ये पाण्यावरून युद्ध होईल? तणाव वाढला; पाकिस्तानात हाहाकार, कारण...
4
भारताकडून पाकिस्तानला पाण्याचा थेंबही मिळणार नाही; केंद्र सरकारनं आखली रणनीती
5
आजचे राशीभविष्य, २६ एप्रिल २०२५: शक्यतो आज आर्थिक देवाण-घेवाण करू नका
6
अखेर पाक म्हणाला, होय, आम्ही दहशतवाद्यांना पोसले; संरक्षणमंत्री ख्वाजा आसिफ यांची कबुली
7
एकही पाकिस्तानी भारतात राहणार नाही याची खात्री करा; शाहांचा सर्व राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांना फोन
8
पाकिस्तानी नागरिकांवर महाराष्ट्रात वॉच; मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीसांचे पोलिसांना आदेश
9
राहुल गांधी यांना सर्वोच्च न्यायालयाने फटकारले; "स्वातंत्र्यवीर सावरकरांबद्दल..."
10
संसदेने मंजूर केलेला कायदा संवैधानिक, स्थगिती देऊ नका; केंद्र सरकारची मागणी
11
भारतात द्वेषाचा वणवा पेटवण्याचं एक षड्‌यंत्र; ‘बदला’ घेण्याची घाई नको, ‘धडा’ शिकवला पाहिजे
12
नरेंद्र मोदी यावेळी बालाकोटच्याही पुढे जाणार?; पुढच्या दोन आठवड्यांत आणखी कठोर पावले
13
हम सब एक है! अतिरेकी व त्यांच्या सूत्रधारांचा कायमस्वरूपी बंदोबस्त करण्याची मागणी
14
कृषी विकासासाठी ६५ बाजार समित्या; अद्याप राज्यातील ६८ तालुक्यांत समित्याच नाहीत
15
"आणखी किती वेळ सहन करणार..."; चिठ्ठी लिहून नवी मुंबईतील विकासकानं संपवलं आयुष्य
16
मेमध्ये जिल्हा समित्या, जूनमध्ये महामंडळे; भाजपाच्या वरिष्ठांचा कार्यकर्त्यांना शब्द
17
‘साहेब’ होऊ घातलेला बिरदेव म्हणतो, शेळ्या-मेंढ्यांना काय लाजायचं? तीच माझी ताकद
18
अमरावती: १५ वर्षीय मुलीची किडनी 'फेल', वडिलांनी लेकीसाठी केली किडनी दान; शस्त्रक्रिया यशस्वी!
19
देश दु:खात असताना सत्कार करून घ्यायला भाजप नेत्यांना लाज कशी वाटत नाही?- अतुल लोंढे
20
पहलगाम हल्ला: अमेरिकेचा मोठा निर्णय, गुप्तचर यंत्रणेने दिली गॅरंटी; भारताला खंबीर समर्थन

कॉपीराइटमुळे गाइड संस्कृतीला अधिकृत मान्यता

By लोकमत न्यूज नेटवर्क | Updated: June 25, 2018 04:26 IST

शालेय क्रमिक पुस्तकांच्या आधारे गाइड, प्रश्नसंच व इतर पूरक पुस्तके काढण्यासाठी खासगी प्रकाशकांकडून कॉपीराइटचे पैसे घेण्याचा निर्णय बालभारतीने घेतला आहे

दीपक जाधवपुणे : शालेय क्रमिक पुस्तकांच्या आधारे गाइड, प्रश्नसंच व इतर पूरक पुस्तके काढण्यासाठी खासगी प्रकाशकांकडून कॉपीराइटचे पैसे घेण्याचा निर्णय बालभारतीने घेतला आहे. यामुळे गाइड संस्कृतीला अधिकृत मान्यताच मिळणार आहे. त्याचे गंभीर दुष्परिणाम पुढील काळात सहन करावे लागतील, अशी भीती शिक्षण तज्ज्ञ व्यक्त करीत आहे.बालभारतीने यंदा दहावीचा अभ्यासक्रम व परीक्षा पद्धतीमध्ये मोठे बदल केले. नवीन अभ्यासक्रम पाठांतराऐवजी आकलनावर जास्तीत जास्त भर देणारा आहे. घोकंपट्टीवर आधारित गाइड संस्कृतीला आळा घालण्याच्या प्रयत्नांचा हा एक भाग आहे. त्याचवेळी खासगी प्रकाशकांकडून गाइड काढण्यासाठी कॉपीराइटचे पैसे घेऊन एकप्रकारे गाइडला अधिकृत मान्यताच दिली जाणार आहे, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. बालभारतीची स्थापना १९६७ मध्ये करण्यात आली. आजवर बालभारतीने तयार केलेल्या कुठल्याही पुस्तकाचा कॉपीराइट घेण्यात आलेला नव्हता. शैक्षणिक साहित्य हे विद्यार्थ्यांपर्यंत स्वस्तामध्ये पोहचावे ही त्यामागची भूमिका होती. मात्र बालभारतीने यंदापासून नव्याने बदलण्यात आलेल्या पाठ्यपुस्तकांचे कॉपीराइट हक्क घेण्याचा निर्णय घेतला आहे. खासगी प्रकाशकांना यावर आधारित गाइड वा इतर कोणतेही साहित्य बाजारात आणायचे असेल तर त्यापोटी एका पुस्तकासाठी ६३ हजार रूपये भरावे लागणार आहेत.शैक्षणिक पुस्तकांच्या झेरॉक्स काढण्याविरोधात एक खटला सर्वोच्च न्यायालयात चालला. त्यावेळी शैक्षणिक पुस्तकांच्या झेरॉक्स काढण्यावर निर्बंध घालता येणार नाही, असे मत न्यायालयाने नोंदविले आहे. या पार्श्वभूमीवर बालभारतीचा कॉपीराइटचा मुद्दा न्यायालयात टिकणार नाही, असे मत मांडले जात आहे.बालभारतीकडून तयार केल्या जाणाऱ्या पाठ्यपुस्तकांमध्ये लेखक, कवी यांच्या पुस्तकातील काही भाग घेतला जातो. गणित, भूमितीमधील सूत्रे, प्रमेय, विज्ञानातील सिद्धांत दिलेले असतात.इतिहास, भूगोल विषयाच्या पुस्तकांची रचनाही तशीच असते. त्यामुळे पाठ्यपुस्तकांचे कॉपीराइट घेणे बेकायदेशीर असल्याचे मत जाणकारांनी व्यक्त केले आहे.गाइड न वापरण्यावर भर हवाबालभारतीने कॉपीराइटपोटी खासगी प्रकाशकांकडून पैसे घेणे म्हणजे मुळात गाइड वापरण्यास उत्तेजन दिल्यासारखे आहे. शिक्षकही मोठ्या प्रमाणात गाइडचा वापर करीत असतात. बालभारतीचा मुख्य उद्देश विद्यार्थी व शिक्षकांना गाइड वापरण्यापासून परावृत्त करण्याचा असला पाहिजे.- वसंत काळपांडे, शिक्षणतज्ज्ञ