कलीम अजीम
चालू वर्षात तीन यान मंगळावर जाणार आहेत.त्यातला एक दुबईचा असेल. यूएईचं हे ‘होप मिशन’ आहे.आणि त्याची डेप्युटी प्रोजेक्ट मॅनेजर एक 33 वर्षीय तरु णी आहे. सारा अल् अमिरी असं तिचं नाव. दुबईची यूथ आयकॉन असलेली ही युवती जगासाठी एका अंतराळ मोहिमेची प्रमुख म्हणून काम करत आहे.भारत, अमेरिका, रशिया आणि युरोपनंतर मंगळ ग्रहावर जाणारा दुबई चौथा देश आहे. त्यातही अरब देशातला पहिलाच असावा. या मंगळयान मिशनची सर्व जबाबदारी सारा अमिरी या स्पेस सांयटिस्ट तरुणीकडे आहे. महिलांसंदर्भात परंपरावादी विचार एकीकडे, दुसरीकडे चंगळवादाचा जागतिक बाजार उभा करणारा देश अशी दुबईची ओळख आहे.त्या देशानं एका तरुणीवर एवढी मोठी जबाबदारी सोपवणं हाच जगभरात चर्चा विषय आहे. स्पेस डॉट कॉम या वेबसाइटनं म्हटलं आहे की, सर्व मुस्लिम देशांसाठी ही एक प्रेरणादायी गोष्ट आहे. मात्र अमिरातीज विमेन या पोर्टलने केलेल्या बातम्यांतून साराविषयी अधिक माहिती समजते. 1987 साली जन्मलेल्या साराला शालेय वयापासून स्पेस सायन्सची आवड होती. त्यांनी शारजाहमधील अमिराती युनिव्हर्सिटीमधून कॉप्युटर सायन्समध्ये डिग्री मिळवली आहे. स्पेस सायन्समध्ये करिअर निवडले. विशेष म्हणजे त्यावेळी दुबईमध्ये कुठलाही खगोल कार्यक्रम नव्हता.खलिज टाइम्स म्हणते की, व्यवसायाने स्पेस वैज्ञानिक असलेल्या सारा यांनी सॉफ्टवेअर इंजिनिअर म्हणून काम केलं आहे. शिवाय दुबईस्थित मुहंमद बिन राशिद स्पेस सेंटरमध्ये इंजिनिअर म्हणूनही सेवा दिली आहे. इथूनच त्यांची 2क्17 साली कॅबिनेट मंत्री म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. त्यांच्याकडे अॅडवान्स्ड सायन्स मंत्रलय सोपवण्यात आलं. मंत्रिमंडळात सामील असलेल्या नऊ महिलांमध्ये कमी वयाच्या सारा एकमेव होत्या.मंत्रिपदानंतर बहुप्रतिष्ठित टेड टॉकने त्यांना मंगळ मोहिमेवर बोलण्यास आमंत्रित केलं. त्या कार्यक्र मात त्यांनी उच्चारलेलं एक विधान फार महत्त्वाचं आहे. त्या म्हणतात, ‘विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाचा विचार करता, हे लक्षात येतं की आपल्याला ज्ञानआधारित अर्थव्यवस्थेकडे जाण्याची गरज आहे. या अर्थव्यवस्थेचा पाया सायन्स व टेक्नॉलॉजी असून, त्याची निर्मिती करणं आवश्यक आहे. ’दुबईत स्पेस सेंटरची स्थापना झाली त्यावेळी कुठला ठोस कार्यक्रम सरकारकडे नव्हता. 2क्14 साली सेंटरने स्पेस कार्यक्रम घोषित केला. साहजिकच त्या प्रकल्पासाठी सारा यांची निवड करण्यात आली.गल्फ न्यूजच्या मते, कालांतराने मंगळावर यान पाठवण्याची कल्पना सारा आणि त्यांच्या टीमने मांडली. संस्थेकडे पुरेसे तंत्रज्ञान नसल्याने ते आयात करणो जिकिरीचं होतं. सेंटरने भूमिका घेतली की तंत्रज्ञान विकत घेणार नाही. संस्थेचं म्हणणं होतं की, ते इथंच तयार करावं. ही जबाबदारी सारा अमिरी व त्यांच्या टीमनं स्वीकारली.सहा वर्षे अथक परिश्रमातून हे ‘मिशन’ पूर्ण झालं. सारा म्हणतात, त्याप्रमाणो त्या आणि त्यांची टीम रोज 12 तास काम करत होती. संपूर्णत: मानवरहित असलेल्या रॉकेटचं नाव ‘अल-अमल’ म्हणजे उमेद असं आहे.
(कलीम मुक्त पत्रकार आहेत)