Leech Facts: जोंक म्हणजेच जळू हा जगातील एक अतिशय विचित्र आणि आश्चर्यकारक जीव मानला जातो. त्याची शरीररचना आणि कार्यपद्धती इतर प्राण्यांपेक्षा खूप वेगळी आहे. जोंकबद्दल काही रोचक गोष्टी जाणून घेऊया.
जळूला 32 'मेंदू' कसे असतात?
जोंकच्या शरीरात तांत्रिकदृष्ट्या 32 वेगवेगळे गँग्लिया असतात. हे प्रत्येक गँग्लिया लहान मेंदूसारखे काम करतात. जोंकचे शरीर 32 भागांमध्ये विभागलेलं असतं आणि प्रत्येक भागात एक छोटं नियंत्रण केंद्र असतं. त्यामुळे जोंकला “32 मेंदू असलेला जीव” असं म्हटलं जातं.
300 दातांची रचना
माणसाच्या तोंडात साधारण 32 दात असतात, पण जोंककडे तब्बल 300 दात असतात. तिच्या शरीरात 3 जबडे असतात आणि प्रत्येक जबड्यात सुमारे 100 दात असतात. या धारदार दातांच्या मदतीने जोंक त्वचेत ‘Y’ आकाराचा कट करून रक्त शोषते.
5 जोड्या डोळ्यांचे काम
जोंकच्या डोक्यावर 5 जोड्या म्हणजे 10 डोळे असतात, ज्यांना Ocelli म्हणतात. हे डोळे स्पष्टपणे पाहण्यासाठी नसून प्रकाश आणि सावली ओळखण्यासाठी उपयोगी असतात.
चावताना वेदना का जाणवत नाही?
जोंक जेव्हा चावते, तेव्हा ती एक विशेष रसायन सोडते. त्यामुळे ज्या जीवाला ती चावते, त्याला लगेच वेदना जाणवत नाहीत. यामुळे जोंक सहजपणे रक्त शोषू शकते.
वैद्यकीय उपयोग
पूर्वीच्या काळात काही उपचारपद्धतींमध्ये जोंकांचा वापर केला जात होता. शरीरातील अशुद्ध रक्त काढण्यासाठी जोंक वापरली जायची. आजही काही आधुनिक उपचारांमध्ये याचा मर्यादित वापर केला जातो.
जोंक हा लहान दिसणारा पण अत्यंत जटिल रचना आणि वैशिष्ट्ये असलेला जीव आहे. त्याचे “32 मेंदू”, 300 दात आणि विशेष रसायन सोडण्याची क्षमता यामुळे तो खरोखरच निसर्गातील एक अनोखा प्राणी ठरतो.
Web Summary : Leeches are bizarre creatures with unique anatomy. They possess 32 ganglia functioning as 'brains' and about 300 teeth for blood-sucking. They release chemicals to numb the bite and were once used medicinally.
Web Summary : जोंक एक विचित्र प्राणी है जिसकी अनूठी शारीरिक रचना है। इसमें 32 गैन्ग्लिया हैं जो 'दिमाग' के रूप में कार्य करते हैं और खून चूसने के लिए लगभग 300 दांत हैं। वे काटने को सुन्न करने के लिए रसायन छोड़ते हैं और कभी औषधीय रूप से उपयोग किए जाते थे।