घटत्या जन्मदरामुळे तुर्कस्तान हा चीन अन् युरोपीय देशांप्रमाणेच ‘वृद्धांचा देश’ होण्याच्या मार्गावर

Turkey Population News: जगाच्या नकाशावर एक  आर्थिक शक्ती म्हणून ओळख असलेल्या तुर्कस्थानात जन्मदरात इतकी मोठी घट झाली आहे की तो चीन आणि अनेक युरोपीय देशांप्रमाणेच वृद्धांचा देश होण्याच्या मार्गावर आहे. त्यामुळे तेथील लोकसंख्या वाढवण्यासाठी तुर्कस्थान सरकारने प्रयत्न सुरू केले आहेत.

इस्तंबूल  - जगाच्या नकाशावर एक  आर्थिक शक्ती म्हणून ओळख असलेल्या तुर्कस्थानात जन्मदरात इतकी मोठी घट झाली आहे की तो चीन आणि अनेक युरोपीय देशांप्रमाणेच वृद्धांचा देश होण्याच्या मार्गावर आहे. त्यामुळे तेथील लोकसंख्या वाढवण्यासाठी तुर्कस्थान सरकारने प्रयत्न सुरू केले आहेत.

तुर्कस्थानचे राष्ट्राध्यक्ष एर्दोगन नागरिकांना किमान तीन मुले जन्माला घालण्याचे आवाहन सतत करतात. मात्र परिस्थिती अगदी उलट आहे. टर्कस्टॅट या सांख्यिकी संस्थेच्या आकडेवारीनुसार देशाचा एकूण प्रजनन दर घसरून १.५१ इतका झाला आहे. कोणत्याही देशाची लोकसंख्या स्थिर राखण्यासाठी प्रजनन दर किमान २.१ असणे आवश्यक असते. याचा अर्थ असा की आता तुर्कीची लोकसंख्या भविष्यात घटण्याची शक्यता अधिक आहे. ही परिस्थिती चीन आणि जपानने दशकांपूर्वी अनुभवलेल्या परिस्थितीसारखीच आहे. 

सरकारच्या योजना अपयशी का ठरत आहेत? जन्मदर वाढवण्यासाठी तुर्कस्थान सरकारने आर्थिक प्रोत्साहन योजना, करसवलती, तसेच काम करणाऱ्या महिलांसाठी मातृत्व रजा यांसारख्या योजना लागू केल्या. मात्र या सर्व उपाययोजनांनंतरही अपेक्षित परिणाम दिसून आलेले नाहीत. गेल्या काही वर्षांपासून त्या देशात भीषण महागाई असून लिरा या चलनाची मोठी घसरण झाली आहे. मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी एकापेक्षा अधिक मुलांचा खर्च उचलणे आर्थिकदृष्ट्या कठीण झाले आहे.

जीवनशैलीत बदल हेही महत्त्वाचे कारणतुर्कस्थानातील तरुणांमध्ये उशिरा विवाह करण्याकडे किंवा ‘चाइल्ड-फ्री’ राहण्याकडे कल वाढला आहे. शहरीकरणामुळे मोठ्या कुटुंबांची जागा लहान कुटुंबांनी घेतली आहे. महिलांमध्ये उच्च शिक्षणाचे प्रमाण वाढल्यामुळे विवाहाचे सरासरी वय  वाढले आहे. त्याने प्रजननक्षम कालावधी कमी होत आहे. या गोष्टी कायम राहिल्या तर येत्या २० ते ३० वर्षांत तुर्कस्थानला तरुणांची तीव्र कमतरता भासू शकते.