शहरं
Join us  
Trending Stories
1
"...तसं झाल्यास आरक्षणाचा प्रश्न निश्चित सुटेल", शरद पवारांचे मराठा आरक्षणाबद्दल केंद्राकडे बोट
2
"आता तुमची राजकीय इच्छाशक्ती अरबी समुद्रात बुडाली का?; दोन समाजात आगी लावून...!" संजय राऊतांचा फडणीसांवर थेट हल्ला
3
मराठा आरक्षणासाठी मुंबईत आंदोलन; राज ठाकरेंनी एका वाक्यातच दिलं उत्तर, कुणाला धरलं धारेवर?
4
Video: NEET ची तयारी करणारी विद्यार्थिती कोचिंग सेंटरच्या छतावर चढली अन्...
5
दहशतवाद्यांना घुसखोरीत मदत करणारा समंदर चाचा उर्फ ह्यूमन GPS चकमकीत ठार
6
अमित शाह-एकनाथ शिंदे यांच्यात 'महाचर्चा'; मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्यावर तासभर बैठक
7
अमेरिका 'या' देशावर हल्ला करण्याच्या तयारीत? दररोज पाठवतायेत सैन्य, आतापर्यंत ७ युद्धनौका तैनात
8
फडणवीसांचं वजन मोदींकडे, शिंदेंचं वजन शाह यांच्याकडे; संविधान बदलायला हरकत काय? संजय राऊतांचा सवाल!
9
Gauri Avahan 2025: गौरी आवाहनापासून विसर्जनापर्यंत सविस्तर माहिती; पूजा साहित्य आणि मुहूर्तही!
10
८ आधार, ८ लायसन्स, १६ मतदार कार्ड आणि... व्यक्तीकडे सापडला बनावट कागदपत्रांचा खजिना  
11
Manoj Jarange Patil Morcha Update Live: न्या. शिंदे, विभागीय आयुक्त मनोज जरांगेंच्या भेटीला जाणार
12
"BMC आयुक्त कोण आहे, नाव लिहून ठेवा; कंट्रोल मुख्यमंत्र्यांकडेच आहे..."; मनोज जरांगेंचा इशारा
13
शरद पवारांचा 'सुसाईड बॉम्ब' म्हणून जरांगेंकडे पाहतात; भाजपा आमदार संजय केनेकरांचं खळबळजनक विधान
14
Maratha Morcha Mumbai video: "मला मारलं, यांच्याकडे हत्यारं"; जखमी असल्याचे नाटक, मराठा आंदोलनात गोंधळ घालणाऱ्याला पकडले
15
आंदोलने, धरणे अन् मोर्चे आझाद मैदानावरच का? मंत्रालय, सचिवालयापर्यंत परवानगी नाही; श्रेय उच्च न्यायालयाला
16
RCB कडून बंगळुरु चेंगराचेंगरीतील मृतांच्या कुटुंबीयांना प्रत्येकी २५ लाख रुपयांची आर्थिक मदत
17
राजीनाम्यानंतर जगदीप धनखड यांचा पेन्शनसाठी अर्ज, कोण कोणत्या सुविधा मिळणार?
18
Delhi Murder Video: भाविकांचं राक्षसी कृत्य! देवीचा प्रसाद मिळाला नाही, सेवेकऱ्याला जीव जाईपर्यंत मारलं; दिल्ली हादरली
19
अमेरिकेचे नवं पाऊल...भारताला बसू शकतो मोठा झटका; १.६ अब्ज डॉलर्स गुंतवणूक धोक्यात
20
'शोले'मधून सचिन पिळगावकरांचा 'हा' सीन केलेला कट, पण फोटो आला समोर; अभिनेत्याला वाटलेलं वाईट

भातपीक लागवड पद्धती

By लोकमत न्यूज नेटवर्क | Updated: June 17, 2021 04:22 IST

महाराष्ट्रात जमिनी व हवामानानुसार भातलागवडीच्या विविध पद्धतींचा अवलंब केला जातो. कोकण व विदर्भातील नागपूर विभागात प्रामुख्याने लावणी पद्धतीने भातपीक ...

महाराष्ट्रात जमिनी व हवामानानुसार भातलागवडीच्या विविध पद्धतींचा अवलंब केला जातो. कोकण व विदर्भातील नागपूर विभागात प्रामुख्याने लावणी पद्धतीने भातपीक घेण्यात येते. याउलट विदर्भातील उर्वरित भाग, पश्चिम महाराष्ट्र व मराठवाड्यातील १५०० मिलीमीटरपेक्षा कमी पाऊसमान असणाऱ्या प्रदेशात पेरभात व टोकन पद्धतीचा अवलंब केला जातो तर रहू व दापोग पद्धतीचा अवलंब हा आपत्कालीन परिस्थितीत केला जातो.

लावणी पद्धत

ज्या विभागात १५०० मिलिमीटरपेक्षा जास्त पाऊस पडतो, तेथे भात रोपे रोपवाटिकेत तयार करून चिखलणी केल्यानंतर विशिष्ट मुदतीत पुनर्लागवड केली जाते. जेथे भातरोपे तयार करून लावणी करणे शक्य होत नाही, अशा ठिकाणी भाताची टोकन पद्धतीने, पेरणी किंवा रहू पद्धतीने लागवड करतात.

पेरणी पद्धती

मराठवाड्यातील काही भाग किंवा पश्चिम महाराष्ष्ट्रात या पद्धतीच्या भातलागवडीचा अवलंब केला जातो. कोकणातही हल्ली या पद्धतीचा अल्प प्रमाणात वापर सुरू झाला आहे. या पद्धतीमध्ये भातकापणीनंतर जमीन नांगरावी नंतर कुळवाच्या चार ते पाच पाळ्या देऊन जमीन भुसभुशीत करावी. पाऊस पडण्यापूर्वी धूळवाफ पद्धतीने किंवा पाऊस पडल्यानंतर वापस्यावर पाभरीने अथवा तिफणीने (दोन चाड्याची) पेरणी करावी. पेरणीसाठी साधारणत: हेक्टरी ७५ ते ८० किलो बियाणे वापरावे. दोन ओळीतील अंतर २० ते २२.५ सेंटिमीटर ठेवून पाभरीच्या किंवा सरत्याच्या सहाय्याने पेरणी करावी. या पद्धतीमध्ये एका चाड्यातून भातबियाणे व दुसऱ्या चाड्यातून खत पेरावे.

पेर भातामध्ये तणांच्या नियंत्रणासाठी पेरणी झाल्यावर एका आठवड्यामध्ये जमीन ओली असतानाच ॲनिलोफाॅस (एक लिटर पाण्यात ३ मिली) किंवा ब्युटाक्लोर (एक लिटर पाण्यात पाच मिली) या तणनाशकाची फवारणी जमिनीवर करावी. एक गुंठा जागेसाठी पाच ते सहा लिटर पाणी वापरावे.

रहू पद्धत

धूळवाफ्यावर केलेली पेरणी अतिवृष्टीने वाहून गेल्यास व परत गादीवाफे करणे शक्य नसल्यास मोड आलेले बी (रहू) चिखलणीनंतर फेकून पेरले जाते. पाणी आणि तणांचा प्रादुर्भाव असलेल्या खार जमिनीत या पद्धतीचा चांगला उपयोग होतो. हेक्क्टरी ८० किलो बियाणे लागते.

दापोग

या पद्धतीने रोपे तयार करून वर्षातून तीन पिके घेता येतात. दापोग वाफा अंगणात, ओसरीवर, परसात, गच्चीवर, लाकडी पलंगावर, टेबलावर, फळ्यांवर अगर सोयीनुसार करता येतो या वाफ्यात पाणी साठून राहण्यासाठी विटा किंवा लाकडी पट्टीच्या सहाय्याने वाफ्याच्या चारी बाजू ८ ते १० सेंटिमीटर उंच कराव्यात. वाफा तयार करण्यासाठी प्लास्टिकचा कागद वापरावा. वाफ्याची रूंदी सर्वसाधारणपणे १.५ मीटर ठेवावी. लांबी मात्र सोयीनुसार असावी.