प्रसाद ताम्हनकर
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी डिजिटल इंडिया अंतर्गत ‘आत्मनिर्भर इंडिया इनोव्हेशन’ नावाचं एक नवीन आव्हान इच्छुक भारतीयांसाठी आणलं आहे.त्यासाठी अर्ज करण्याची अंतिम तारीख 18 जुलै. एनआयटीआय आयोगाने इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रलय आणि अटल इनोव्हेशन मिशनच्या भागीदारीअंतर्गत हा उपक्रम सुरूकेला आहे. ‘मेक इन इंडिया’ या योजनेला पुन्हा गती देण्याचा प्रयत्न याद्वारे करण्यात येत आहे. आत्मनिर्भर भारत इनोव्हेशन चॅलेंजमध्ये मोबाइल गेम्स, सोशल मीडिया आणि फोटो-व्हिडिओ एडिटिंग अॅप्स तयार करावे लागतील. स्पर्धेच्या आव्हानांतर्गत विजेत्याला जास्तीत जास्त 20 लाख रु पयांचे बक्षीस मिळू शकते. या अॅपला ‘मेक इन इंडिया फॉर इंडिया अॅण्ड द वर्ल्ड’ हा मंत्र देण्यात आला आहे. मेक इन इंडिया अॅप्स बनवण्यासाठी लोकांना प्रेरणा देण्याचं उद्दिष्ट आहे. सध्या भारत आणि चीन या दोन्ही देशांमध्ये सुरू असलेल्या तणावाकडे बघता, हे चॅलेंज म्हणजे या क्षेत्रंमध्ये कार्यरत असलेल्या भारतीयांसाठी एक अनोखी संधी आहे. या स्पर्धेत ज्या ज्या क्षेत्रंचा समावेश आहे, जसे की- विविध खेळ आणि मनोरंजक, फोटो-व्हिडिओ एडिटिंग, सोशल मीडिया अॅप्स या सगळ्यांवरती सध्या चीनचं वर्चस्व आहे. या वर्चस्वाला मोडीत काढत, देशवासीयांना चीनच्या तोडीस तोड अस्सल भारतीय अॅप्स उपलब्ध होण्याची संधी या स्पर्धेद्वारे उपलब्ध होणार आहे. सध्या अनेक भारतीय कामाच्या निमित्ताने इच्छा नसतानादेखील काही मोजक्या चिनी अॅप्सवर अवलंबून आहेत, त्यांना भारतीय अॅप्स उपलब्ध झाल्यास, ते आनंदाने या नव्या देशी पर्यायांचा स्वीकार करतील, आणि मुख्य म्हणजे भारतीय अॅप्स वापरात आल्यास यूझर्सच्या वैयक्तिक माहितीची चोरी होणं अथवा ती देशाबाहेर जाणं यालादेखील आळा बसणार आहे. म्हणून देशाला डिजिटल आणि स्वावलंबी करण्यासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी एक पाऊल पुढे टाकत आत्मनिर्भर भारत इनोव्हेशन चॅलेंज सुरू केलं आहे. स्वत: पंतप्रधान मोदी यांनी ट्विट करत या आव्हानाची माहिती सार्वजनिक केली आहे. हे आव्हान फोटो एडिटिंग ते गेमिंग अॅप्सर्पयतच्या आव्हानांसह अनेक भिन्न श्रेणींमध्ये विभागले गेले आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ट्विटमध्ये म्हणतात, जर तुमच्याकडे अशी उत्पादनं असतील किंवा तुमच्याकडे असं उत्पादन तयार करण्याची अनोखी दृष्टी व कौशल्य आहे असं वाटत असेल तर हे आव्हान तुमच्यासाठी आहे.’तुम्हालाही आत्मनिर्भर भारत इनोव्हेशन चॅलेंजमध्ये सहभागी व्हायचं असेल, तर त्यासाठी https://innovate.mygov.in/ ही वेबसाइट पाहा. तिथं नावनोंदणी करता येईल.अर्ज करण्याची शेवटची तारीख 18 जुलै 2020 आहे.बघा, घेता का चॅलेंज, बनवता का भन्नाट अॅप?
सध्याच्या कोरोनासंकटात ऑनलाइन शॉपिंगमध्ये वाढ झाली आहे, तरी फसवणूक करणा:या शॉपिंग वेबसाइट कशा ओळखाव्यात?अविश्वसनीय अशा ऑफर देणा:या साइट्स सहसा टाळा. म्हणजे काय तर पाच हजार रु पयांत अॅपल फोन मिळवा, 9क्क् रुपयांत सॅमसंगचे स्मार्ट वॉच मिळवा, अशा ऑफर देणा:या वेबसाइट शक्यतो फसवणुकीसाठी उघडलेल्या असतात. या वेबसाइटची नावंदेखील विचित्र असतात. या साइटच्या नावावरती क्लिक केल्यानंतर त्या तुम्हाला भलत्याच नावाच्या वेबसाइटवरती पोहोचवतात. अशा फसव्या वेबसाइट्सवरती शक्यतो लॉग-इन किंवा रजिस्ट्रेशनची गरजच पडत नाही, त्या थेट तुम्हाला वस्तूच्या खरेदीचा पर्याय उपलब्ध करून देतात. वेबसाइटमध्ये थेट खरेदीचाच पर्याय उपलब्ध असल्याने, शॉपिंग कार्ट इत्यादी पर्यायांचा वापर करताच येत नाही. अशा वेबसाइट्सवरती दिलेल्या ऑफर्स कायमच काही तासात संपणा:या असतात. दहा हजार रु पयांची अमकी तमकी इलेक्ट्रॉनिक वस्तू खरेदी करा, फक्त 4,999 रुपयांत, शेवटची तीस मिनिटं शिल्लक अशा जाहिराती दिसतात.त्या मोहात शक्यतो पडू नका. साइट माहितीतली, लॉग इन, पेमेंट सुरक्षित असेल आणि पूर्वानुभव बरा असेल तरच शक्यतो ऑनलाइन खरेदीचा पर्याय निवडलेला बरा.
( प्रसाद विज्ञान/तंत्रज्ञानविषयक पत्रकार आहे.)