जगातील विविध भाषांतून थेट मराठीत भाषांतरित केलेल्या साहित्याला वाहिलेलं ‘केल्याने भाषांतर’ हे त्रैमासिक गेल्या वीस वर्षांपासून नियमितपणे प्रकाशित होत आहे. पुण्यातील ‘कलासक्त’ या संस्थेतर्फे याची सुरुवात संस्थापक संपादक कै. विद्यासागर महाजन यांनी चार सहकाऱ्यांबरोबर केली. दुर्दैवाने २००९ मध्ये त्यांचे आणि विवेकानंद फडके यांचे २०१४ मध्ये निधन झाले. सुरुवातीपासून संपादनाचे काम करणाºया सुनंदा महाजन आणि अनघा भट या आज तितक्याच निष्ठेने व भाषांतरविषयीच्या तळमळीने हे त्रैमासिक नेटाने चालवीत आहेत.
‘केल्याने भाषांतर’मध्ये जर्मन, फ्रेंच, रशियन, जपानी, स्पॅनिश, पोलीश, इटालियन इ. विविध परकीय भाषांमधून थेट मराठी भाषेत साहित्य भाषांतरित स्वरूपात सादर होत असते. यात मुख्यत्त्वे कथा, कविता या छोट्या आकारातील साहित्याला स्थान असते. भाषांतरित पुस्तकांचे परीक्षण, भाषांतरित साहित्य वाचताना त्याला पूरक ठरतील, असे त्या-त्या समाजाची, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक वैशिष्ट्ये उलगडून दाखविणारे लेख, सदरे, तसेच मराठी शैली संपादनासाठी परकीय भाषेची पार्श्वभूमी नसणाºया एका संपादकाचे मार्गदर्शन या बाबी इथे महत्त्वाच्या ठरतात. ‘केल्याने भाषांतर’ने आणखी एक कटाक्षाने पाळलेली गोष्ट म्हणजे परदेशी लेखकांचे, स्थळांचे, विशेष नामांचे इंग्रजीत रूढ झालेले उच्चार न वापरता, त्याऐवजी मूळ भाषेतील उच्चारांचा उपयोग करायचा. म्हणजे जर्मन लेखक गटे नव्हे, तर ग्योथे, टॉल्स्टॉय नव्हे, तर तलस्तोय. रुळलेले नसतील, तर मूळचे- फ्रांकफुर्ट, पेटर हे उच्चार रुळवायचे.
वी नीड यू सोसायटी ही ठाण्यातील एक अग्रमान्य सामाजिक संस्था असून, तिचे घणसोली, इंदिरानगर, तुर्भे येथे निम्नस्तरातील बालकांसाठी, १२वी पर्यंतच्या विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षण-प्रशिक्षणाचं काम निष्ठेने सुरू आहे. आज वी नीड यू सोसायटीतर्फे प्रतिवर्षी वैचारिक, सामाजिक, तसेच वाङ्मयीन क्षेत्रात एक वसा घेऊन तळमळीने चालविण्यात येणाºया नियतकालिकास एक लक्ष रुपये आणि स्मृतिचिन्हासह प्रबोधन पुरस्कार देऊन सन्मानित करण्यात येते. या मनाच्या मानल्या गेलेल्या प्रबोधन पुरस्कारासाठी या वर्षी ‘केल्याने भाषांतर’ या त्रैमासिकाची निवड करण्यात आली आहे. या पुरस्काराने संपादकांना आपल्या आगामी योजना पूर्ण करण्यास नक्कीच बळ मिळेल. या निमित्ताने आज अत्यंत महत्त्वाच्या ठरलेल्या अनुवाद क्षेत्राचाच हा गौरव म्हणता येईल.- डॉ अजित मगदूम । अभ्यासक