दुर्मीळ समजल्या जाणाऱ्या सारस पक्ष्यांची महाराष्ट्रात सर्वाधिक संख्या ही गोंदिया जिल्ह्यात आहे. मागील सात-आठ वर्षांपासून सेवा संस्था व इतर पर्यावरण संवर्धन करणाऱ्या संस्था सारस संवर्धनासाठी काम करीत आहेत. त्यामुळेच सारस पक्ष्यांची संख्या जिल्ह्यात ३९ वर पोहोचली असून सारसांचा जिल्हा अशी ओळख जिल्ह्याला प्राप्त हाेत आहे. तर हिवाळ्यात मोठ्या प्रमाणात विदेशी पक्षी नवेगावबांध व इतर जलाशयावर दाखल होतात. यामुळेच दूरवरून पर्यटक गोंदिया येथे हजेरी लावतात. यामुळे अलीकडे पर्यटन व्यवसायाला सुद्धा चालना मिळू लागली आहे. गोंदिया जिल्ह्यात सर्वाधिक धानाचे उत्पादन घेतले जाते. धान हे पक्ष्यांचे आवडते खाद्य आहे. त्यामुळेच ३ हजार किमी अंतरावर विदेशी पक्षी जिल्ह्यात हजेरी लावतात. यात प्रामुख्याने सायबेरिया, पूर्व चीन, युरोप, इंग्लड, बांगलादेश, लद्दाख, पूर्व आशिया या देशातील पक्षी दरवर्षी जिल्ह्यातील जलाशयांवर हजेरी लावतात. नवेगावबांध, झिलमिली, सलंगटोला, सोदलागोंदी या जलाशयावर विदेशी पक्षी मोठ्या प्रमाणात आढळतात. त्यामुळेच आता पक्ष्यांचे आवडते खाद्य असलेल्या दहा प्रकारच्या गवताची लागवड करण्यात येणार आहे. यात प्रामुख्याने परसूड, हरक, कमल, शिमनी फूल, लेंडुरली, डेहंगो, दात्या, सावा, कईस, उरसड आदी गवताचा समावेश आहे. हे गवत विदेशी पक्ष्यांचे आवडते खाद्य असल्याचे बोलल्या जाते. गोंदिया वन विभागाने या जलाशयात गवताची लागवड करण्यास सुरुवात केली आहे. त्यामुळे विदेशी पाहुण्यांसाठी १० प्रकारच्या व्यंजनांची मेजवानी मिळणार आहे.
....................
नवेगावबांध जलाशयातून आणले जातेय गवत
नवेगावबांध जलाशयात विविध जैविक खाद्य असल्याने या परिसरात दरवर्षी विदेशी पक्ष्यांचे मोठ्या संख्येने आगमन होते. याच जलाशयातील गवत आणून जिल्ह्यातील विविध तलावांच्या परिसरात लागवड केली जात आहे. यामुळे पक्ष्यांच्या संवर्धनासह जैवविविधता वाढविण्यास सुद्धा मदत होणार आहे.
.......
कोट
जिल्ह्यात दरवर्षी विदेशी पक्षी मोठ्या संख्येने जिल्ह्यातील जलाशयांवर हजेरी लावतात. ही संख्या वाढावी तसेच त्यांचे आवडते खाद्य त्यांना मिळावे यासाठी दहा प्रकारच्या गवताची जलाशयालगत लागवड केली जात आहे. या पक्षांचे संवर्धन करण्याचा सुद्धा प्रयत्न केला जाणार आहे.
- मुकुंद धुर्वे, मानद वन्यजीव रक्षक, गोंदिया
.............