कधीकधी मन एखाद्या जुन्या, धूळ खात पडलेल्या खोलीसारखं होतं, जिथे नको असलेल्या आठवणींचे जळमट साचलेले असतात. या आठवणी आपण पुसून टाकू शकत नाही, पण प्रयत्नपूर्वक त्यांची तीव्रता नक्कीच कमी करू शकतो. मनाचं हे गाठोडं हलकं हलकं नक्कीच करता येतं.
नको असलेल्या आठवणींना निरोप देण्याचे काही सोपे मार्ग :
आठवणींना नवा रंग द्या: विज्ञानाच्या भाषेत याला 'रिकॉन्सोलिडेशन' म्हणतात, पण आपण याला 'आठवणींचे नूतनीकरण' म्हणूया. जेव्हा एखादी वाईट आठवण मनात येते, तेव्हा त्या आठवणीत काहीतरी सकारात्मक जोडण्याचा प्रयत्न करा. उदाहरणार्थ, एखाद्या कडू अनुभवानंतर तुम्ही काहीतरी चांगलं केलं असेल, तर त्या चांगल्या प्रसंगाचा विचार त्या आठवणीशी जोडा, ज्यामुळे त्या आठवणीची धार हळूहळू कमी होईल.
विचारांना 'ब्रेक' लावा: जेव्हा एखादा नको असलेला विचार मनाचा ताबा घेऊ लागतो, तेव्हा जाणीवपूर्वक स्वतःला सांगा, "आता बस!". ज्याप्रमाणे आपण ऑफिसच्या कामातून दर तासाला छोटा ब्रेक घेतो, तसाच ब्रेक या विचारांनाही द्या. हे चक्र तोडल्यामुळे मेंदूला त्या आठवणींमध्ये गुंतून राहण्याची सवय सुटते.
परिस्थिती आणि जागा बदला: काही आठवणी विशिष्ट वस्तूंशी किंवा ठिकाणांशी जोडलेल्या असतात. जर तुम्हाला एखाद्या जागेवर गेल्यावर अस्वस्थ वाटत असेल, तर तिथली मांडणी बदला किंवा त्या आठवणींना कारणीभूत ठरणाऱ्या वस्तू नजरेसमोरून दूर करा. जागेचा संदर्भ बदलला की मेंदूला त्या आठवणी आठवणं कठीण जातं.
वर्तमानात जगायला शिका: भूतकाळाच्या गर्तेत अडकण्यापेक्षा आत्ताच्या क्षणावर लक्ष केंद्रित करा. तुम्ही करत असलेलं काम, आजूबाजूचे आवाज किंवा एखादा छान सुगंध यावर मन एकाग्र केल्यास जुन्या आठवणींचा त्रास कमी होतो.
शरीराची हालचाल आणि मन: मन आणि शरीर एकमेकांशी जोडलेले असतात. जेव्हा तुम्ही एखादा व्यायाम, झुंबा डान्स किंवा योगासने करता, तेव्हा मेंदूत आनंदी संप्रेरके तयार होतात. ही संप्रेरके नैसर्गिकरित्या तुमचा ताण कमी करतात आणि मनाला शांत ठेवण्यास मदत करतात.
एक छोटासा विचार: आपली स्मृती ही काही एखादी 'हार्ड डिस्क' नाही की जी एकदा भरली की रिकामी करता येणार नाही, तर ती एका प्रवाही नदीसारखी आहे. त्यात नवे विचार आणि नवे अनुभव मिसळत राहिले की जुना साचलेला कचरा आपोआप वाहून जातो.
तुमच्या दैनंदिन कामाच्या व्यापातून स्वतःसाठी असा थोडा वेळ काढल्यास मन नक्कीच प्रसन्न राहील. तुमच्या ऑफिसच्या व्यस्त वेळापत्रकात अशा छोट्या 'मेंटल ब्रेक्स'चा नक्कीच फायदा होईल.