उन्हाळा सुरू झाला की कोकणातील घराघरांमध्ये हापूस आंब्याच्या सुवासासोबतच एका पारंपारिक आणि आगळ्यावेगळ्या पदार्थाची लगबग सुरू होते, तो पदार्थ म्हणजे 'आंब्याचं सांदण' (Mango Sandan)! सांदण हा मूळचा कोकणी खाद्यसंस्कृतीचा एक अत्यंत लोकप्रिय आणि पारंपरिक ठेवा आहे.
ढोबळमानाने सांगायचे तर, सांदण म्हणजे तांदूळ आणि आंब्यापासून केलेली एक मऊसुत, लुसलुशीत आणि 'स्वीट मँगो इडली' (Sweet Mango Idli). हा पदार्थ चवीला जितका अप्रतिम आहे, तितकाच तो आरोग्यासाठीही उत्तम आहे; कारण हा पदार्थ तळण्याऐवजी वाफेवर (Steaming) शिजवला जातो. चला तर मग, अत्यंत सोप्या पद्धतीने घरच्या घरी कोकणी स्टाईल 'आंब्याचं सांदण' कसं करायचं, याची सोपी रेसिपी जाणून घेऊया.
तुम्हाला जर उन्हाळ्यात नेहमीचे आमरस-पुरी किंवा मॅंगो शेक खाऊन कंटाळा आला असेल, तर हा पारंपरिक पदार्थ तुमच्यासाठी बेस्ट पर्याय आहे. हे करायला अगदी सोपे आहे.
साहित्य (Ingredients):
इडली राईस (किंवा उकडा तांदूळ): १ कप
आंब्याचा पल्प (रस): १ कप (हापूस किंवा कोणताही गोड आंबा)
साखर: आवश्यकतेनुसार (आंब्याच्या गोडीनुसार कमी-जास्त करावी)
खवलेला ओला नारळ: १ मोठा चमचा
वेलची पूड: १/४ लहान चमचा
बेकिंग पावडर: १/४ लहान चमचा
मीठ: फक्त एक चिमूटभर (गोड पदार्थाची चव वाढवण्यासाठी)
तूप: इडली पात्राला लावण्यासाठी
कृती (Procedure):
१. तांदळाची तयारी: सर्वात आधी तांदूळ स्वच्छ धुवून घ्या आणि ते कापडावर पसरवून पूर्णपणे सुकवून घ्या. तांदूळ सुकल्यानंतर मिक्सरमध्ये टाकून त्याचे जाडसर पीठ (जसे इडलीचे रवाळ पीठ असते तसे) दळू घ्या.
२. मॅंगो प्युरी बनवणे:
आता एका मिक्सरच्या भांड्यात आंब्याचा पल्प (किंवा आंब्याचे तुकडे), साखर आणि खवलेला ओला नारळ एकत्र करा. हे मिश्रण मिक्सरला फिरवून (Blitz) याची एकजीव प्युरी तयार करून घ्या.
३. मिश्रण तयार करणे:
तयार झालेली ही आंब्याची प्युरी आपण दळलेल्या तांदळाच्या रव्यामध्ये व्यवस्थित मिक्स करा.
४. फ्लेवर्स जोडणे:
या मिश्रणामध्ये आता एक चिमूटभर मीठ, सुवासिक वेलची पूड आणि मऊपणा येण्यासाठी बेकिंग पावडर घाला. सर्व मिश्रण चमच्याने नीट एकत्र करून घ्या.
५. मोल्ड्स ग्रीस करणे:
आता इडली पात्राला (किंवा एखादी खोलगट स्टीलची वाटी/ताटली) थोडे साजूक तूप लावून छान ग्रीस करून (चोपडून) घ्या.
६. वाफेवर शिजवणे (Steaming):
तयार केलेले सांदणाचे पीठ इडली पात्रात किंवा वाटीत ओता. स्टीमर किंवा कुकरमध्ये पाणी उकळत ठेवून, हे पात्र त्यात ठेवा आणि १० मिनिटांसाठी वाफेवर छान शिजवून घ्या.
तुमचं गरमागरम, सुवासिक आणि मऊ लुसलुशीत 'आंब्याचं सांदण' तयार आहे! हे सांदण वरून साजूक तूप सोडून किंवा ओल्या नारळाच्या रसासोबत (Coconut Milk) खाण्यास अतिशय चवदार लागते.
डाएट फ्रेंडली रेसिपी : हा पदार्थ वाफेवर शिजवला जात असल्यामुळे यात फॅट्सचे प्रमाण नगण्य असते. जर तुम्ही वेट लॉस प्रवासात असाल किंवा कॅलरी कॉन्शस असाल, तर साखरेऐवजी गुळाचा वापर करून याला अधिक आरोग्यदायी बनवू शकता.
इन्स्टंट व्हर्जन: जर तुमच्याकडे तांदूळ धुवून सुकवण्याचा वेळ नसेल, तर तुम्ही बाजारात मिळणारा रेडीमेड 'इडली रवा' वापरूनही हे सांदण झटपट बनवू शकता. पाहा या रेसिपीचा व्हिडीओ -