मातीची भांडी म्हटलं की आपल्या डोळ्यासमोर लगेच पाणी ठेवायचं मडकं येतं. पण पारंपरिक भारतीय स्वयंपाकघरात मातीची भांडी यापेक्षा खूप विविध प्रकारची असतात आणि प्रत्येक भांड्याचा उपयोग वेगळा व खास असतो. (Don't just use clay pots, use other clay utensils in summer, the food will be tasty and aromatic.....)मातीची भांडी केवळ पर्यावरणपूरकच नाहीत, तर अन्नाची चव वाढवणारी आणि आरोग्यासाठीही फायदेशीर मानली जातात.
दही लावण्यासाठी मातीचं भांडं खूप उपयोगी ठरतं. मातीच्या भांड्यात दही लावलं की ते घट्ट, मस्त आणि नैसर्गिक चवीचं तयार होतं. कारण माती अतिरिक्त पाणी शोषून घेते आणि दह्याला योग्य घट्टपणा मिळतो.
भाजी परतण्यासाठी किंवा शिजवण्यासाठीही मातीची कढई किंवा भांडे वापरले जाते. अशा भांड्यात स्वयंपाक केल्याने अन्न हळूहळू शिजतं आणि त्यातील पोषक घटक टिकून राहतात. शिवाय, चवीतही वेगळेपणा जाणवतो.
मातीची बाटली हा अजून एक छान पर्याय आहे. या बाटलीत पाणी ठेवलं की ते नैसर्गिकरित्या थंड राहतं. फ्रिजशिवाय थंड पाणी पिण्याचा हा उत्तम आणि आरोग्यदायी मार्ग आहे.
याशिवाय मातीची हंडी देखील खूप प्रसिद्ध आहे. भात, बिर्याणी किंवा आमटी शिजवण्यासाठी ही वापरली जाते. मातीच्या हंडीत शिजवलेलं अन्न अधिक सुगंधी आणि चविष्ट लागतं.
मातीचा तवा ही एक महत्त्वाचं भांडं आहे. भाकरी, पोळी किंवा थालीपीठ बनवताना मातीच्या तव्याचा वापर केला तर त्याला खास चव येते आणि ते अधिक पौष्टिकही ठरतं.
मातीची छोटी वाटी किंवा बाऊलही वापरात येतात. यात लोणचं, चटणी किंवा सर्व्हिंगसाठी पदार्थ ठेवले जातात. या वाट्यांमुळे जेवणाला पारंपरिक आणि आकर्षक लुक मिळतो. तसंच मातीचं झाकण असलेलं साठवणीचं भांडंही असतं, ज्यात धान्य, मसाले किंवा लोणचं ठेवता येतं. मातीमुळे आतलं वातावरण थंड आणि कोरडं राहण्यास मदत होते.
एकूणच, मातीची भांडी ही केवळ जुन्या काळाची आठवण नाहीत, तर आजच्या काळातही तितकीच उपयुक्त आहेत. आरोग्य, चव आणि पर्यावरण यांचा सुंदर मिलाफ मातीच्या भांड्यांमधून दिसून येतो. योग्य प्रकारे वापर आणि काळजी घेतली तर ही भांडी आपल्या स्वयंपाकघरात खास स्थान मिळवू शकतात.