तोंडात लहान-लहान पांढरे फोड येणे, जळजळ होणे, खाणं-पिणं ही त्रासाचं होतं. या अवस्थेला आपण साधारण तोंड येणे म्हणतो. उष्णता वाढणे, तिखट-आंबट पदार्थ जास्त खाणे, पाण्याची कमतरता, झोप न होणे किंवा ताण यामुळे हा त्रास होऊ शकतो. (Mouth ulcers due to heat? home remedies for mouth ulcer, healthcare tips )जरी हे फोड काही दिवसांत आपोआप बरे होत असले, तरी त्या काळात होणारी वेदना खूप त्रासदायक असते. अशा वेळी काही सोपे घरगुती उपाय उपयोगी पडतात. पोट साफ नसेल तरी उष्णतेचा त्रास होतो, तोंड येते.
सर्वात सोपा उपाय म्हणजे थंडावा देणाऱ्या गोष्टींचा वापर. नारळाचं पाणी पिणं किंवा ताजं दही खाणं यामुळे शरीरातील उष्णता कमी होते आणि तोंडातील जळजळही कमी होते. त्याचप्रमाणे तुपाचा वापरही खूप फायदेशीर ठरतो. थोडंसं शुद्ध तूप थेट फोडांवर लावल्यास त्या भागाला ओलावा मिळतो आणि वेदना कमी होतात.
मध हा देखील एक प्रभावी घरगुती उपाय आहे. मधामध्ये नैसर्गिक जंतुनाशक गुणधर्म असतात. दिवसातून दोन-तीन वेळा थोडासा मध फोडांवर लावल्यास ते लवकर भरून येण्यास मदत होते. त्याचबरोबर हळदीचा वापरही करता येतो. हळद आणि थोडं पाणी किंवा मध मिसळून पेस्ट तयार करून फोडांवर लावल्यास सूज आणि वेदना कमी होतात.
तुळशीची पानेही या त्रासावर उपयोगी ठरतात. दोन-तीन तुळशीची पाने चावून खाल्ल्यास तोंडातील जंतू कमी होतात आणि फोड लवकर बरे होण्यास मदत होते. तसेच कोमट पाण्यात मीठ घालून गुळण्या केल्यास तोंड स्वच्छ राहते आणि जखमा लवकर भरतात. मात्र मीठामुळे झोंबते. त्याची काळजी घ्या. त्याच प्रमाणे पेरुची पाने चावून खाणेही फायद्याचे आहे. तोंड आल्यावर त्यात जंतू होतात. त्यामुळेही त्रास होतो. म्हणून अँटीसेप्टीक गुणधर्म असलेले पदार्थ वापरावेत.
या काळात आहाराकडे विशेष लक्ष देणंही तितकंच महत्त्वाचं आहे. खूप तिखट, आंबट किंवा गरम पदार्थ टाळावेत. त्याऐवजी साधं, मऊ आणि थंडसर अन्न घ्यावं. भरपूर पाणी पिणं, फळं आणि भाज्यांचा समावेश करणं यामुळे शरीरातील उष्णता नियंत्रणात राहते. तोंड येणं हा साधारण त्रास असला तरी वारंवार होत असेल किंवा खूप दिवस बरा होत नसेल, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणं आवश्यक आहे. मात्र रोजच्या आयुष्यात काही सोप्या सवयी आणि घरगुती उपाय अवलंबले, तर हा त्रास लवकर कमी करता येतो आणि पुन्हा होण्याची शक्यताही कमी होते.