बटाटा हा आहारातील एक अविभाज्य भाग आहे. बटाटा खायला सगळ्यांनाच आवडतो. मात्र घरचे वडीलधारे सांगतात की बटाटा वातूळ असतो. आणि खरंच बटाटा म्हटलं की अनेकांच्या मनात पहिला विचार येतो की बटाटा वातूळ असतो आणि जास्त खाऊ नये. अर्थात ते खरे आहे पण कोणताही पदार्थ योग्य पद्धतीने खाणे जास्त गरजेचे आहे. आयुर्वेदाच्या दृष्टीने बटाटा 'वात वाढवणारा' (वातूळ) मानला जातो. म्हणजेच, तो शरीरात वायू वाढवू शकतो. त्यामुळे काही लोकांना बटाटा खाल्ल्यानंतर पोट फुगणे, गॅस होणे किंवा जडपणा जाणवू शकतो. विशेषतः ज्यांची पचनशक्ती थोडी कमकुवत असते किंवा ज्यांना आधीपासून गॅसचा त्रास असतो, त्यांनी बटाटा जपून खायला हवा.
पण याचा अर्थ असा नाही की बटाटा पूर्णपणे टाळावा. बटाटा हा ऊर्जेचा चांगला स्रोत आहे. त्यात कार्बोहायड्रेट्स, पोटॅशियम आणि थोड्या प्रमाणात फायबरही असते. योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास तो शरीराला ताकद देतो आणि पोटही भरलेलं ठेवतो. बटाटा खाण्याचं प्रमाण मर्यादित असावं. रोज जास्त प्रमाणात बटाट्याच्या भाज्या, वडा, फ्रेंच फ्राईज खाणं टाळावं. आठवड्यातून २–३ वेळा, तेही कमी प्रमाणात बटाटा खाल्ला तर तो सहसा त्रास देत नाही. पण आपण प्रत्येक भाजीत बटाटा घालतो आणि त्यामुळे तो बाधतो.
तसंच, बटाटा कसा शिजवतो हे ही खूप महत्त्वाचं आहे. तळलेला बटाटा (जसं की वडा, चिप्स, फ्राईज) हा अधिक जड आणि पचायला कठीण असतात, त्यामुळे तो वात अधिक वाढवू शकतो. त्याऐवजी उकडलेला, हलक्या मसाल्यात परतलेला किंवा इतर भाज्यांसोबत मिसळून केलेला बटाटा खाल्ला तर तो तुलनेने हलका पडतो.
आयुर्वेदानुसार काही छोट्या गोष्टी लक्षात ठेवल्या तर बटाटा सहज पचू शकतो. उदाहरणार्थ, बटाट्याची भाजी करताना त्यात जिरे, हिंग, हळद, आलं यांसारखे मसाले घातले तर वात कमी होण्यास मदत होते. तसेच, बटाटा दही किंवा ताकासोबत खाल्ला तर पचन सुधारते. रात्री उशिरा बटाटा खाणं टाळावं, कारण त्या वेळी पचनशक्ती कमी असते. दिवसा किंवा दुपारच्या जेवणात बटाटा खाल्ला तर तो जास्त सहज पचतो.
थोडक्यात सांगायचं तर, बटाटा वातूळ असला तरी तो पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही. योग्य प्रमाणात, योग्य पद्धतीने आणि योग्य वेळी खाल्ला तर बटाटा तुमच्या आहाराचा चांगला भाग बनू शकतो. मुद्दा फक्त इतकाच, अतिरेक टाळा आणि पचायला सोप्या पद्धतीने खा.