Milk Packet Colour Code : डेअरीमधून दूध खरेदी करताना तुम्ही वेगवेगळ्या रंगांचे पॅकेट्स पाहिले असतील. निळे, हिरवे, नारंगी किंवा मॅजेंटा. पहिल्या नजरेत हे फक्त पॅकेजिंगचा किंवा डिझाइनचा भाग वाटतात, पण प्रत्यक्षात या रंगांमागे महत्त्वाची माहिती दडलेली असते. हे रंग दूध हलकं आहे, मध्यम आहे की अधिक मलाईदार आहे, हे सांगतात. म्हणूनच अनेक लोक लेबल न वाचताही फक्त रंग पाहून योग्य दूध निवडतात. “निळं दूध आण” किंवा “हिरव्या पॅकेटचं दूध घे” असे शब्द अनेक घरांत सहज ऐकायला मिळतात. चला तर मग, या रंगांमागचं लॉजिक समजून घेऊया.
दूधाच्या पॅकेटवरील रंग काय सांगतात?
भारतात दूधाच्या पॅकेटवर वापरले जाणारे रंग हे केवळ डिझाइन नसून एक प्रकारचे शॉर्टकट कोड असतात. FSSAI पॅकेजिंगवरील आवश्यक माहितीचे नियम ठरवते, मात्र रंगांची निवड डेअरी कंपन्या स्वतः करतात.
काय असतो रंगांचा अर्थ?
निळा : टोंड दूध (सुमारे ३% फॅट)
हिरवा : स्टँडर्डाइज्ड दूध (सुमारे ४.५% फॅट)
नारंगी : फुल क्रीम दूध (सुमारे ६% फॅट)
मॅजेंटा : डबल टोंड दूध (सुमारे १.५% फॅट)
याचा अर्थ असा की रंग थेट दूधातील फॅटचे प्रमाण आणि त्याची रिचनेस दर्शवतात. जर तुम्हाला हलकं दूध हवं असेल तर निळे पॅकेट, आणि जास्त मलाईदार दूध हवं असेल तर नारंगी पॅकेट निवडता येतं.
डेअरी कंपन्या रंगांचा वापर का करतात?
दूध हा असा पदार्थ आहे जो लोक रोज विकत घेतात. त्यामुळे पॅकेजिंग सहज समजणारे असणे महत्त्वाचे असते. रंगांचा वापर केल्यामुळे ग्राहक पटकन योग्य दूध निवडू शकतात, एकाच ब्रँडचे वेगवेगळे प्रकार सहज ओळखता येतात, लोकांना ब्रँडपेक्षा रंग लक्षात राहतात आणि लेबल वाचण्याचा वेळ वाचतो. भारतासारख्या देशात, जिथे सर्व स्तरांतील लोक दूध खरेदी करतात, तिथे ही प्रणाली खूप उपयोगी ठरते.
रंगावरून दूधाची गुणवत्ता कळते का?
अनेकांना वाटते की गडद किंवा आकर्षक रंग म्हणजे चांगल्या दर्जाचे दूध. पण हा एक गैरसमज आहे. रंग फक्त दूधातील फॅटचे प्रमाण सांगतो, गुणवत्ता नाही.
डबल टोंड दूध हलकं आणि कमी फॅटचं असतं
टोंड दूध मध्यम स्वरूपाचं असतं
स्टँडर्डाइज्ड दूध थोडं अधिक रिच असतं
फुल क्रीम दूध सर्वात जास्त मलाईदार असतं
छोटं डिझाइन, मोठा फायदा
पहिल्या नजरेत दूधाच्या पॅकेटवरील रंग फक्त डिझाइन वाटू शकतात, पण प्रत्यक्षात ते अतिशय स्मार्ट आणि उपयुक्त प्रणालीचा भाग आहेत. हे रंग खरेदी सोपी करतात, दूधाचे प्रकार पटकन ओळखायला मदत करतात आणि ग्राहकांना योग्य निवड करण्यास सहाय्य करतात.