कैद्यांना निवडणूक लढवता येते; मात्र मतदान करण्याचा अधिकार नाही ! कोणत्या कैद्यांना करता येईल मतदान?

Nagpur : निवडणूक म्हटली की मतदानाचा हक्क हा प्रत्येक नागरिकाचा मूलभूत अधिकार मानला जातो. मात्र कायद्याच्या कचाट्यात सापडलेल्या सर्वांनाच हा हक्क मिळतो असे नाही. राज्यात तडीपार आरोपी, स्थानबद्ध व्यक्ती, कोठडीत असलेले आरोपी आणि शिक्षा भोगणारे कैदी यांच्यासाठी मतदानाबाबत वेगवेगळे नियम आहेत. काहींना ठरावीक अटींवर मतदान करता येते, तर काहींना हा हक्कच नाकारला जातो. विशेष म्हणजे, कैद्यांना निवडणूक लढवता येते, पण त्यांनाच मतदान करता येत नाही, ही बाब अनेकांना आश्चर्यचकित करणारी आहे.

तडीपारांना मतदानाचा हक्क बजावता येणार - तडीपार आरोपींना मतदानाच्या दिवशी ठरावीक कालमर्यादेत त्यांच्या मतदारसंघात येऊन मतदान करण्याची परवानगी असते.

या आहेत अटी-शर्ती आणि प्रक्रिया - पोलीस प्रशासनाची पूर्वपरवानगी, ठरावीक वेळेत ये-जा आणि थेट मतदान केंद्रावर हजेरी लावणे या अटींचे पालन करणे बंधनकारक असते.

यांनाही आहे मतदानाचा अधिकार - स्थानबद्ध आरोपी, न्यायालयीन कोठडीत असलेले आरोपी टपाली मतदानाद्वारे आपला मताधिकार बजावू शकतात. कैद्यांना निवडणूक लढवता येते. कायद्याअंतर्गत शिक्षा झालेला कैदी निवडणूक लढवू शकतो, जोपर्यंत त्याच्यावर ठरावीक कालावधीची अपात्रता लागू होत नाही.

मताधिकार नाही - कारागृहात शिक्षा भोगत असलेल्या कैद्यांना मतदान करण्याचा अधिकार नाही, हा स्पष्ट कायदेशीर नियम आहे.

यांनाही मतदानाचा अधिकार नाही - शिक्षा झालेल्या कैद्यांसह न्यायालयाने अपात्र ठरवलेले काही दोषी व्यक्ती मतदान करू शकत नाहीत.