दूध हा रोजच्या वापराचा पदार्थ आहे. मात्र सगळेच घरी दूध कायम आणत नाहीत त्याच्या ऐवजी दूध पावडर वापरतात. पटकन वापरता येते, तसेच टिकतेही खुप दिवस. दूध पावडर हा स्वयंपाकघरात नेहमी उपयोगी पडणारा एक सोयीस्कर घटक आहे. (Milk powder doesn't mix well with water? See how to use and how much to use...)ताजं दूध उपलब्ध नसताना किंवा पटकन काही पदार्थ बनवायचे असतील, तर दूध पावडर उत्तम पर्याय ठरते. मात्र तिचा योग्य वापर कसा करावा आणि किती प्रमाणात करावा हे जाणून घेणं तितकंच महत्त्वाचं आहे.
दूध पावडर वापरताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ती योग्य प्रमाणात पाण्यात मिसळणं. खूप जाड किंवा खूप पातळ न करता मध्यम प्रमाणात पाणी घालून ती नीट ढवळून घ्यावी, म्हणजे गुठळ्या राहत नाहीत. कोमट पाण्यात दूध पावडर मिसळली तर ती पटकन विरघळते आणि चवही चांगली येते. थेट गरम पदार्थात टाकताना आधी थोड्या पाण्यात ती एकजीव करून मग वापरणं अधिक योग्य ठरतं. ती पाण्यात पटकन मिसळत नाही. त्यामुळे पाच मिनिटे
ठेवा नंतर ढवळा. कोमट किंवा गरम पाणीच वापरा. साध्या पाण्यात गुठळ्या होतात.
दूध पावडरपासून अनेक चविष्ट पदार्थ करता येतात. चहा, कॉफी यांसारख्या पेयांमध्ये ती सहज वापरता येते. तसेच खीर, शेवया, हलवा, बर्फी, पेढे यांसारखे गोड पदार्थ बनवताना ती चांगली घट्टपणा आणि चव देते. काही जण पोळी-भाजीसोबत खाण्यासाठी दूध पावडरचा वापर करून पटकन रबडीसारखा गोड पदार्थही तयार करतात. शिवाय केक, बिस्किटे किंवा मिल्कशेकमध्येही दूध पावडर वापरल्यास चव अधिक समृद्ध होते.
दूध पावडर विशेषतः काम करणाऱ्या महिलांसाठी, विद्यार्थ्यांसाठी किंवा प्रवास करणाऱ्यांसाठी उपयुक्त ठरते, कारण ती सहज साठवता येते आणि पटकन वापरता येते. लहान मुलांसाठीही काही प्रमाणात दूध पावडर उपयोगी ठरू शकते, विशेषतः जेव्हा त्यांना अतिरिक्त पोषणाची गरज असते. मात्र लहान बाळांसाठी वापरताना डॉक्टरांचा सल्ला घेणं गरजेचं आहे.
तरीही दूध पावडरचा अतिरेक टाळणं आवश्यक आहे. कारण त्यामध्ये साखर किंवा फॅटचे प्रमाण जास्त असू शकते, ज्यामुळे वजन वाढणे, पचनाच्या तक्रारी किंवा इतर आरोग्याच्या समस्या निर्माण होऊ शकतात. रोजच्या आहारात ताज्या दुधाला प्राधान्य देणं अधिक चांगलं असतं आणि दूध पावडरचा वापर गरजेनुसारच करावा. एकंदरीत, दूध पावडर ही सोयीची आणि बहुपयोगी गोष्ट असली तरी तिचा योग्य आणि मर्यादित वापर केल्यासच ती खऱ्या अर्थाने फायदेशीर ठरते.