कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना (EPFO) ने हायर पेंशनशी संबंधित एक महत्त्वाची सुविधा पुन्हा बहाल केली असून, यामुळे काही निवडक कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या प्रत्यक्ष मूळ वेतन (Basic Salary) आणि महागाई भत्ता (DA) यांच्या आधारे अधिक पेंशन योगदान देण्याचा पर्याय पुन्हा उपलब्ध होणार आहे. EPFO कडून याबाबत नुकतेच अधिकृत स्पष्टीकरण जारी करण्यात आले आहे.
काय आहे हायर पेंशन सुविधा?
1 सप्टेंबर 2014 पूर्वी EPFO अंतर्गत येणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या प्रत्यक्ष मूळ वेतनाच्या आधारे कर्मचारी पेंशन योजना (EPS) मध्ये योगदान वाढवण्याचा पर्याय उपलब्ध होता. विशेषतः सार्वजनिक क्षेत्रातील (PSU) कर्मचाऱ्यांना या सुविधेचा मोठा लाभ होत होता. मात्र, 2014 मध्ये वेतन मर्यादा लागू झाल्यानंतर हा पर्याय बंद करण्यात आला होता.
2014 मध्ये काय बदल झाले?
2014 मध्ये लागू झालेल्या नियमांनुसार, EPS साठी पेंशनयोग्य वेतनाची कमाल मर्यादा 15,000 रुपये (मूळ वेतन + DA) इतकी निश्चित करण्यात आली होती.
किमान EPS मासिक पेंशन: 1,000 रुपये
कमाल EPS पेंशन: सुमारे 7,500 रुपये
या मर्यादेमुळे, 2014 नंतर भरती झालेल्या किंवा ज्यांचे वेतन 15,000 रुपयांपेक्षा अधिक आहे, अशा कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या प्रत्यक्ष वेतनावर आधारित पेंशन योगदान करता येत नव्हते. परिणामी त्यांच्या निवृत्तीनंतरच्या पेंशन लाभांवर मर्यादा येत होती.
सध्या EPF आणि EPS योगदान कसे मोजले जाते?
सध्याच्या EPFO नियमांनुसार, कर्मचारी आणि नियोक्ता दोघेही मूळ वेतन + DA च्या 12% रक्कम EPF मध्ये जमा करतात. तर, नियोक्त्याच्या 12% योगदानातून, 8.33% हिस्सा कर्मचारी पेंशन योजना (EPS) मध्ये आणि 3.67% हिस्सा EPF खात्यात जमा होतो. EPS मध्ये जमा झालेल्या रकमेतूनच कर्मचाऱ्याला निवृत्तीनंतर मासिक पेंशन मिळते.
कोणाला मिळणार हायर पेंशनचा लाभ?
EPFO च्या स्पष्टिकरणानुसार, ही हायर पेंशन सुविधा सर्व कर्मचाऱ्यांसाठी लागू नाही. ही सुविधा केवळ त्या कर्मचाऱ्यांना मिळणार आहे, ज्यांनी 1 सप्टेंबर 2014 पूर्वी हायर पेंशनचा पर्याय निवडलेला होता आणि जे त्या वेळी EPS अंतर्गत जास्त वेतनावर योगदान देत होते.
नवा लाभ नाही, तर जुनी तरतूद
बिझनेस टुडे मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या अहवालानुसार, EPFO अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे की, ही कोणतीही नवीन योजना नसून, पूर्वी अस्तित्वात असलेल्या तरतुदीची केवळ पुनर्बहाली आहे. मात्र, 2014 पासून सुरू असलेल्या वेतन मर्यादेतील गोंधळ दूर करण्याच्या दृष्टीने हे एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे. हायर पेंशन सुविधेची पुनर्बहाली ही निवडक कर्मचाऱ्यांसाठी दिलासादायक बातमी असली, तरी ती सर्व EPFO सदस्यांना लागू होत नाही. तरीदेखील, दीर्घकाळ प्रलंबित असलेल्या पेंशनविषयक संभ्रमावर तोडगा काढण्याच्या दिशेने EPFO चा हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे.