भुईमूग हे तेलबिया पिकापैकी एक महत्वाचे पिक आहे. याची खरीप, रब्बी, उन्हाळी एकूणच बारमाही पीक म्हणून भुईमूग लागवड करता येते.
जमिन व मशागत
◼️ त्यासाठी जमीन मध्यम ते भारी व चांगली निचरा होणारी निवडावी.
◼️जमीन खोल नांगरून भुसभुशीत करावी.
◼️ शेवटच्या कुळवणीपूर्वी हेक्टरी पाच टन चांगले कुजलेले शेणखत किंवा कंपोस्ट खत मातीत मिसळून घ्यावे.
वाणांची निवड
◼️ भुईमुगाची लागवड करताना सुधारित जातींचा वापर करावा.
◼️ डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठातर्फे 'कोकण गौरव', 'कोकण ट्रॉम्बे टपोरा', 'कोकण भूरत्न' या जाती विकसित करून प्रसारित केल्या आहेत.
◼️ कोकणामध्ये या जाती खरीप तसेच रब्बी व उन्हाळी हंगामात लागवडीसाठी योग्य आहेत.
बियाणे व बीजप्रक्रिया
◼️ लागवडीसाठी उत्तम आणि दर्जेदार बियाण्याची निवड करावी. हेक्टरी १०० ते १२५ किलो बियाणे वापरावे.
◼️ मर रोगाचा प्रादुर्भाव टाळण्यासाठी बियाणाला थायरम ३ ग्रॅम प्रतिकिलो या प्रमाणात चोळावे.
◼️ या व्यतिरिक्त २० ग्रॅम रायझोबियम आणि ५० ग्रॅम स्फूरद वापरून बीजप्रक्रिया करावी.
लागवड पद्धती
◼️ पेरणीपूर्व जमीन सपाट करून घ्यावी. आवश्यकता वाटल्यास पाण्याची एक पाळी द्यावी.
◼️ पेरणी टोकन पद्धतीने करावी.
◼️ उपट्या जातीची पेरणी दोन ओळीत ३० सेंटीमीटर अंतर ठेवून करावी.
◼️ निमपसऱ्या, पसऱ्या जातीसाठी दोन ओळीतील अंतर १० ते १५ सेंटीमीटर ठेवावे.
प्लास्टिकचे आच्छादनाचा वापर
◼️ कोकणात भुईमुगापासून अधिक उत्पादन व नफा मिळविण्यासाठी पिकाची लागवड रुंद वाफा व सरीवर ८० सेंटीमीटर बाय २० सेंटीमीटर अंतरावरून करून सात मायक्रॉन जाडीचे पारदर्शक प्लास्टिकचे आच्छादन करावे.
◼️ तण नियंत्रणासाठी प्लास्टिक आच्छादन फायदेशीर ठरत आहे.
पाणी व्यवस्थापन
◼️ प्लास्टिक आच्छादनाचा वापर केल्यामुळे पिकास पाणी कमी लागते. त्यामुळे पाण्याच्या १ ते २ पाळ्या कमी लागतात.
◼️ पिकाच्या वाढीच्या कालावधीत दोन पाळ्यांतील अंतर १५ ते २० दिवस ठेवावे.
◼️ मात्र, पीक फुलोऱ्यात असताना तसेच शेंगा भरण्याच्या वेळेस पाण्याच्या दोन पाळ्यांमधील अंतर १२ ते १५ दिवस असावे.
◼️ त्यामुळे पिकाला ते ९ पाण्याच्या पाळ्या पुरेशा आहेत.
◼️ भुईमुगाच्या प्लास्टिक आच्छादन तत्रज्ञानाचा वापर करून हेक्टरी ४५ ते ५० क्विंटल उत्पादन मिळते.
अधिक वाचा: ट्रम्पचा झटका कापूस, सोयाबीन अन् इथेनॉल उत्पादकांना फटका; शेतकऱ्यांचे कंबरडे मोडणार