मुलं ही अतिशय संवेदनशील आणि निरीक्षण करणारी असतात. आपण काय बोलतो, कसं बोलतो आणि कोणत्या विषयांवर चर्चा करतो याचा त्यांच्या मनावर खोल परिणाम होत असतो. अनेकदा मोठ्यांना साध्या वाटणाऱ्या गोष्टी मुलांच्या मनात गोंधळ, भीती किंवा चुकीचे समज निर्माण करू शकतात. (Never talk about these 5 topics in front of young children, they will become distant and isolated.)म्हणूनच काही विषय मुलांसमोर बोलताना विशेष काळजी घेणं आवश्यक आहे.
सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे पालकांनी घरातील भांडणं किंवा ताणतणाव मुलांसमोर मांडू नयेत. सतत वाद, ओरड किंवा दोषारोप ऐकल्याने मुलांमध्ये असुरक्षितता वाढते. त्यांना घर हे सुरक्षित ठिकाण वाटणं थांबू शकतं आणि त्यांच्या वागण्यात चिडचिड किंवा भीती दिसू शकते.
तसंच आर्थिक अडचणींबद्दलची अतिशय सविस्तर चर्चा मुलांसमोर टाळावी. 'पैसे नाहीत', 'आपण काही करू शकत नाही' अशा वाक्यांमुळे मुलांच्या मनात कमतरतेची भावना निर्माण होते. त्यांना परिस्थितीची जाणीव करून देणं वेगळं, पण त्यांच्यावर त्याचं ओझं टाकणं चुकीचं ठरतं.
मुलांसमोर इतर लोकांबद्दल नकारात्मक बोलणंही टाळायला हवं. कुणाची टिंगल-टवाळी, टीका किंवा वाईट बोलणं ऐकून मुलं तेच वर्तन शिकतात. त्यांना योग्य-अयोग्य समजण्याऐवजी नकारात्मकता जास्त योग्य वाटायला लागते.
तसंच, वयानुसार न समजणारे विषय जसं की नातेसंबंधातील गुंतागुंत, खूप वैयक्तिक किंवा संवेदनशील गोष्टी मुलांसमोर मांडणं टाळावं. अशा विषयांमुळे मुलांच्या मनात गोंधळ निर्माण होतो आणि ते चुकीचे निष्कर्ष काढू शकतात. नातेवाईकांबद्दलचा राग द्वेष मुलांकडे कधीच पुर्त करु नये. जुने वाद मुलांना सांगू नयेत. नातेवाईकांबद्दल विष पेरणं चांगलं नाही. मुलांच्या मनात द्वेष निर्माण होतो.
आणखी एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे मुलांसमोर स्वतःबद्दल किंवा त्यांच्या बद्दल सतत नकारात्मक बोलणं टाळावं. मी काहीच करू शकत नाही, तू नेहमीच चूक करतोस अशी वाक्यं मुलांच्या आत्मविश्वासावर थेट परिणाम करतात. त्याऐवजी सकारात्मक आणि प्रोत्साहन देणारी भाषा वापरणं गरजेचं आहे. आपण विसरुन जातो मात्र मुले बरोबर डोक्यात ठेवतात.
शेवटी, मुलांशी संवाद करताना त्यांच्या वयानुसार, समजुतीनुसार आणि भावनांचा आदर ठेवून बोलणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे. योग्य वेळी योग्य गोष्टी सांगितल्या, तर मुलं आत्मविश्वासू, संवेदनशील आणि समजूतदार होऊ शकतात.