"ये तेरा घर, ये मेरा घर, किसी को देखना हो गर, तो पहले आके मांग ले, मेरी नजर तेरी नजर..." जगजीत सिंग यांच्या मखमली आवाजातील या ओळी आपल्याला एका अशा घराची आठवण करून देतात, जिथे भिंतींच्या आकारापेक्षा त्यातील जिव्हाळा जास्त महत्त्वाचा असतो. घर किती चौरस फुटांचे आहे किंवा तिथे किती महागड्या वस्तू आहेत, यावरून त्या घराचं घरपण ठरत नाही; तर त्या चार भिंतींच्या आत राहणारी माणसं एकमेकांशी किती प्रेमाने वागतात आणि उपलब्ध जागेत किती समाधानाने राहतात, यावर घराचे सुख अवलंबून असते. जेव्हा आपण घराकडे केवळ एक 'मालमत्ता' म्हणून न पाहता एक 'हॅपी स्पेस' म्हणून पाहतो, तेव्हा छोट्यातलं छोटं घरही एखाद्या महालासारखं भासू लागतं.
घर छोटे असो वा मोठे, तेथील आनंद हा जागेच्या आकारावर नाही तर आपण ते कसे ठेवतो यावर अवलंबून असतो. छोट्या घरात राहताना होणारी घुसमट दूर करून तिथे आनंदी आणि समाधानी कसे राहता येईल ते जाणून घेऊ.
अनेकांना वाटते की मोठे घर असेल तरच जास्त सुख आणि सोयी मिळतील. पण वास्तव हे आहे की, छोट्या घराचे व्यवस्थापन करणे सोपे असते आणि तिथे एक वेगळीच ऊब (Cozy feeling) असते. जर तुम्हीही छोट्या घरात राहत असाल, तर या काही टिप्स तुम्हाला तिथे अधिक आनंदी राहण्यास मदत करतील.
छोट्या घराला 'हॅपी होम' बनवण्याचे मार्ग:
१. किमान वस्तूंचा वापर (Decluttering): छोट्या घरात आनंदी राहण्याचा पहिला नियम म्हणजे अनावश्यक वस्तू बाहेर काढणे. जितके कमी सामान असेल, तितकी घरात हवा खेळती राहील आणि तुम्हाला मोकळेपणा जाणवेल. प्रत्येक वस्तूसाठी एक ठराविक जागा निश्चित करा. अनावश्यक गोष्टी हद्दपार करा.
२. प्रकाश आणि आरशांचा वापर: घरात नैसर्गिक उजेड येईल याची काळजी घ्या. हलक्या रंगाचे पडदे वापरा. भिंतीवर मोठ्या आरशांचा वापर केल्याने परावर्तनामुळे खोली मोठी आणि उजळ दिसते.
३. मल्टिपर्पज फर्निचर: जागेची बचत करण्यासाठी असे फर्निचर निवडा जे एकापेक्षा जास्त कामांसाठी वापरता येईल. उदा. सोफा-कम-बेड किंवा स्टोरेज असलेले डायनिंग टेबल. यामुळे सामान लपून राहते आणि जागा वाचते.
४. प्रत्येक कोपरा सजवा: छोट्या घराचा प्रत्येक कोपरा प्रेमाने सजवा. एखादे छोटे इनडोअर प्लांट किंवा तुमच्या आवडीचे चित्र लावल्याने घराला जिवंतपणा येतो. घर छोटे असले तरी ते 'आपलं' वाटणं महत्त्वाचं आहे.
५. मानसिक दृष्टिकोन बदला: "माझं घर छोटं आहे" या तक्रारीऐवजी "माझं घर सुरक्षित आणि सुटसुटीत आहे" हा विचार करा. छोट्या घरात साफसफाईला कमी वेळ लागतो आणि कुटुंबातील सदस्य एकमेकांच्या जवळ राहतात, हा सकारात्मक विचार तुम्हाला आनंदी ठेवेल.
शेवटी विमल लिमये यांच्या कवितेच्या ओळी मनावर बिंबवल्या तर छोटे घरही किती सुंदर आहे हे तुमच्या लक्षात येईल -
घर असावे घरासारखे
नकोत नुसत्या भिंती
इथे असावा प्रेम-जिव्हाळा
नकोत नुसती नाती
त्या शब्दांना अर्थ असावा
नकोच नुसती वाणी
सूर जुळावे परस्परांचे
नकोत नुसती गाणी
त्या अर्थाला अर्थ असावा
नकोत नुसती नाणी
अश्रूंतुनही प्रीत झरावी
नकोच नुसते पाणी
या घरट्यातुन पिल्लू उडावे
दिव्य घेउनि शक्ती
आकांक्षांचे पंख असावे
उंबरठ्यावर भक्ती