Down Syndrome : दरवर्षी World Down Syndrome Day हा दिवस 21 मार्च रोजी साजरा केला जातो. या दिवसाचा उद्देश म्हणजे डाउन सिंड्रोमबद्दल जागरूकता वाढवणे. सामान्यपणे जेव्हा 21व्या क्रोमोसोमच्या दोनऐवजी तीन प्रती असतात, तेव्हा Down Syndrome होऊ शकतो. तज्ज्ञांच्या मते 35 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या महिलांमध्ये डाउन सिंड्रोम असलेल्या बाळाला जन्म देण्याचा धोका थोडा जास्त असतो. चला जाणून घेऊया या स्थितीची काही महत्त्वाची लक्षणे.
चेहऱ्याच्या बनावटीकडे लक्ष द्या
बाळाच्या चेहऱ्याच्या वैशिष्ट्यांवरून काही अंदाज लावता येतो. चेहरा चपट्या आकाराचा असणे, बदामासारख्या आकाराचे डोळे, डोळे वरच्या दिशेने झुकलेले असणे लहान नाक अशी लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
डॉक्टरांचे मत
डॉक्टर सांगतात की, Down Syndrome ही एक जन्मजात स्थिती आहे. यामुळे बाळाच्या शारीरिक आणि मानसिक विकासावर परिणाम होऊ शकतो. याच्या लक्षणांमध्ये चेहऱ्याची विशेष रचना (चपटा चेहरा, लहान नाक, तिरपे डोळे) स्नायूंमध्ये सैलपणा, जन्मानंतर विकासात उशीर, शिकण्यात अडचण आणि बौद्धिक विकास मंद असणे, हाताच्या तळव्यावर एकच खोल रेषा, काही मुलांमध्ये हृदय किंवा इतर अवयवांशी संबंधित जन्मजात समस्या विकासात उशीर यांचा समावेश आहे. जर बाळाला बसणे, रांगणे किंवा चालणे यासाठी इतर मुलांपेक्षा जास्त वेळ लागत असेल, तर ते डाउन सिंड्रोमचे लक्षण असू शकते. जीभ बाहेर येत राहणे, बोलण्यात किंवा भाषा शिकण्यात अडचण अशी लक्षणे दिसल्यास तपासणी करणे आवश्यक आहे.
हात-पायांकडेही लक्ष द्या
लहान हात आणि लहान बोटे
तळहातावर एकच खोल रेषा
लहान डोके आणि लहान मान
मानेच्या मागे अतिरिक्त त्वचा
अशी अनेक लक्षणे एकत्र दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
ओळख कशी करतात?
डॉक्टर जन्मावेळी किंवा लगेच नंतर शारीरिक लक्षणांवरून संशय व्यक्त करू शकतात. गर्भावस्थेत काही तपासण्यांमुळे धोका ओळखता येतो, जसे NT स्कॅन, डबल मार्कर टेस्ट निश्चित निदानासाठी कॅरियोटायपिंग (क्रोमोसोमल टेस्ट) केली जाते, ज्यामुळे Trisomy 21 असल्याची खात्री होते.
काय करावे?
Down Syndrome पूर्णपणे बरा होऊ शकत नाही. पण योग्य उपचार आणि प्रशिक्षणामुळे मुलाच्या क्षमतांमध्ये सुधारणा होऊ शकते. स्पीच थेरपी, फिजिओथेरपी, विशेष शिक्षण यांच्या मदतीने अशी मुलेही स्वतंत्र आणि चांगले जीवन जगू शकतात. योग्य वेळी ओळख आणि मार्गदर्शन मिळणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.