आजच्या काळात डायनिंग टेबलची पद्धत आली असली, तरी आपली जुनी भारतीय बैठक ही केवळ परंपरा नसून ते एक शास्त्र आहे. आपण जमिनीवर कसे बसतो, याचा थेट परिणाम आपल्या पचनावर आणि वजनावर होतो. विशेषतः पोटाचा घेर वाढू नये म्हणून आपल्या पूर्वजांनी एक विशिष्ट बैठक पद्धत सांगितली आहे.
पोट सुटू नये म्हणून 'असे' बसा
बहुतेक लोक जमिनीवर साधी मांडी घालून बसतात. पण जर तुम्हाला पोटाचा घेर नियंत्रित ठेवायचा असेल, तर ही पद्धत वापरून पहा:
पद्धत: मांडी घालताना एक पाय (उजवा) जमिनीवर दुमडून ठेवा आणि डावा पाय गुडघ्यात दुमडून उभा करून पोटाशी धरून ठेवा. डाव्या हाताने हा पाय पोटाशी धरून जेवायला बसा.
यामागचे लॉजिक: या स्थितीत बसल्यामुळे पोटावर नैसर्गिक दाब निर्माण होतो. यामुळे तुम्हाला पोट भरल्याची जाणीव लवकर होते. परिणामी, तुम्ही गरजेपेक्षा दोन घास कमीच जेवता. अति जेवण (Overeating) टाळल्यामुळे पोटाची चरबी वाढत नाही आणि पचनही सुधारते.
जमिनीवर बसून जेवण्याचे इतर ५ मोठे फायदे
१. नैसर्गिक 'योगासन' (सुखासन): जमिनीवर मांडी घालून बसणे हे एक प्रकारचे 'सुखासन' आहे. यामुळे मेंदू शांत राहतो आणि अन्नाचा आस्वाद नीट घेता येतो.
२. पचनशक्ती सुधारते: जेवताना आपण घास घेण्यासाठी थोडे पुढे वाकतो आणि घास चावून गिळताना पुन्हा सरळ होतो. ही सततची हालचाल पोटाच्या स्नायूंना सक्रिय करते, ज्यामुळे 'जठराग्नी' प्रदीप्त होऊन अन्न लवकर पचते.
३. हृदयावरचा ताण कमी होतो: डायनिंग टेबलवर बसल्यावर रक्ताभिसरण पायांच्या दिशेने जास्त होते. याउलट जमिनीवर बसल्यामुळे रक्ताचा प्रवाह पोटाकडे आणि हृदयाकडे सुरळीत राहतो, ज्यामुळे हृदय निरोगी राहते.
४. लवचिकता आणि सांधेदुखीपासून सुटका: सतत जमिनीवर बसण्या-उठण्यामुळे कंबर, गुडघे आणि मांड्यांचे स्नायू लवचिक बनतात. यामुळे भविष्यात सांधेदुखीचा त्रास होण्याची शक्यता कमी होते.
५. मनःशांती आणि कौटुंबिक जवळीक: एकत्र जमिनीवर बसून जेवल्यामुळे कुटुंबातील सदस्यांमध्ये संवाद वाढतो आणि अन्नाप्रती कृतज्ञतेची भावना निर्माण होते.
जुनी भारतीय बैठक: विज्ञानाची जोड
आपल्या संस्कृतीत "अन्न हे पूर्णब्रह्म" मानले जाते. अन्नाचा सन्मान करण्यासाठी खाली बसणे ही नम्रतेची खूण आहे. विज्ञानानुसार, ही पद्धत आपल्या मणक्याला (Spine) नैसर्गिक आकारात ठेवण्यास मदत करते, ज्यामुळे आजच्या 'पोश्चर' संबंधित समस्या उद्भवत नाहीत. पाहा हा व्हिडिओ -