दिवसभर थकल्यावर किंवा कष्टाचे काम केल्यावर हात -पाय दुखतातच. मात्र आजकाल अनेकांना सतत पाय दुखण्याचा त्रास सहन करावा लागतो. दिवसभर उभे राहणे, जास्त चालणे, चुकीची जीवनशैली किंवा शरीरातील काही अंतर्गत बदल यामुळे हा त्रास वाढतो. (Constant leg pain? this could be a sign of a serious illness - try these home remedies)शारीरिक कष्ट घेतले नाही तरी पाय चांगलेच दुखतात. आपण सुरुवातीला दुर्लक्ष केल्यास पुढे वेदना तीव्र होऊ शकतात. त्यामुळे पाय दुखण्यामागची कारणे समजून घेणे आणि वेळेवर घरगुती उपाय करणे महत्त्वाचे ठरते. वेळीच उपाय केले तर डॉक्टरांकडे जायची वेळ येणार नाही.
सतत पाय दुखण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. खूप वेळ उभे राहून काम करणे किंवा जास्त चालणे यामुळे स्नायूंवर ताण येतो आणि वेदना निर्माण होतात. चुकीच्या किंवा घट्ट चप्पल-बूट वापरल्यास पायांच्या तळव्यांवर आणि टाचांवर दाब पडतो. शरीरात कॅल्शियम, व्हिटॅमिन डी किंवा मॅग्नेशियमची कमतरता असल्यास पाय दुखणे, कळा येणे अशी लक्षणे दिसतात. वजन जास्त असल्यास पायांवर सतत अतिरिक्त ताण येतो. काही वेळा संधिवात, नसांवरील ताण, मधुमेह किंवा रक्ताभिसरणाशी संबंधित समस्या यामुळेही पाय दुखत राहतात. पायाला सूज येणे, झिणझिण्या येणे किंवा रात्री कळा येणे हीदेखील यामागची कारणे असू शकतात.
पायदुखीवर काही सोपे घरगुती उपाय नियमितपणे केल्यास बऱ्यापैकी आराम मिळू शकतो. दिवसातून एकदा कोमट पाण्यात मीठ किंवा एप्सम सॉल्ट टाकून पाय बुडवले तर स्नायूंना आराम मिळतो आणि सूज कमी होते. रात्री झोपण्यापूर्वी पायांना मोहरीचे तेल, नारळ तेल किंवा तीळाच्या तेलाने हलक्या हाताने मसाज केल्यास रक्ताभिसरण सुधारते आणि वेदना कमी होतात. दिवसभर खूप काम केल्यानंतर काही वेळ पाय थोडे उंचावर ठेवून बसल्यास पायांवरील ताण कमी होतो. गरम पाण्याची शेक किंवा कधी कधी थंड शेक घेतल्यानेही वेदनांवर आराम मिळतो.
आहाराकडे लक्ष देणे देखील तितकेच महत्त्वाचे आहे. दूध, दही, तीळ, हिरव्या पालेभाज्या यांचा आहारात समावेश केल्यास कॅल्शियमची पूर्तता होते. सूर्यप्रकाशात थोडा वेळ बसल्यास व्हिटॅमिन डी मिळते. पाणी पुरेसे पिणे गरजेचे आहे, कारण शरीरात पाण्याची कमतरता असल्यास कळा येऊ शकतात. हलके स्ट्रेचिंग व्यायाम, पायांचे साधे व्यायाम आणि योगासने केल्याने स्नायू लवचिक राहतात.
जर पाय दुखण्यासोबत सूज, बधिरपणा, दाह, चालताना त्रास किंवा वेदना वाढतच असतील तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. कारण कधी कधी हा त्रास एखाद्या गंभीर आजाराचे लक्षणही असू शकतो. एकंदरीत, सतत पाय दुखणे हा दुर्लक्षित करण्यासारखा त्रास नाही. योग्य कारण ओळखून जीवनशैलीत थोडे बदल, नियमित घरगुती उपाय आणि संतुलित आहार घेतल्यास पायांचे दुखणे कमी होऊन दैनंदिन जीवन अधिक आरामदायी होऊ शकते.