Federal Reserve Meeting: अमेरिकन मध्यवर्ती बँक 'फेडरल रिझर्व्ह'नं २०२६ च्या आपल्या दुसऱ्या पतधोरण आढाव्यात व्याजदर 'जैसे थे' ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे. दोन दिवसीय एफओएमसी (FOMC) बैठकीनंतर बुधवार, १८ मार्च रोजी बेंचमार्क व्याजदर ३.५% ते ३.७५% च्या मर्यादेत स्थिर ठेवण्यात आले. अमेरिका-इराण युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर तेलाच्या किमतीत झालेली वाढ आणि महागाईचा दबाव लक्षात घेता फेडनं ही सावध भूमिका घेतली आहे.
फेडरल ओपन मार्केट कमिटीनं (FOMC) जाहीर केलं की, बेंचमार्क व्याजदरात सलग दुसऱ्यांदा कोणताही बदल केला जाणार नाही. हा निर्णय बाजाराच्या अपेक्षेनुसारच आहे. अमेरिका-इराण युद्धामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतींमधील संवेदनशीलता पाहता फेड दरांमध्ये स्थिरता राखू शकते, असा अंदाज तज्ज्ञांनी आधीच व्यक्त केला होता.
युद्धानंतरची पहिली बैठक
अमेरिका-इराण युद्ध सुरू झाल्यानंतर अमेरिकन मध्यवर्ती बँकेची ही पहिलीच अधिकृत बैठक होती, त्यामुळे याला विशेष महत्त्व प्राप्त झालंय. व्याजदरांबाबत निर्णय घेण्यापूर्वी समितीनं महागाईचा कल (Inflation) आणि लेबर मार्केटची स्थिती (Labour Market) यासह प्रमुख आर्थिक निर्देशकांचे सखोल मूल्यांकन केलं. युद्धामुळे निर्माण झालेल्या अनिश्चिततेमुळे फेडला दरवाढ किंवा कपात करण्याऐवजी सध्या ‘वेट अँड वॉच’ (Wait and Watch) अशी भूमिका घेणं भाग पडलं आहे.
मागील बैठकींचा कल आणि बाजाराची स्थिती
जानेवारीची बैठक : यापूर्वी जानेवारी २०२६ मध्ये झालेल्या बैठकीतही फेडनं व्याजदरात कोणताही बदल न करण्याचा निर्णय घेतला होता.
सलग तीन कपाती : जानेवारीच्या आधी, फेडनं रोजगार बाजारातील घसरण आणि बेरोजगारीचा दर रोखण्यासाठी सलग तीन वेळा ०.२५% ची कपात जाहीर केली होती.
युद्धाचा परिणाम : अमेरिका-इराण संघर्षानंतर ही पहिलीच वेळ आहे जेव्हा जागतिक बाजारपेठ आणि फेडरल रिझर्व्ह दोन्ही ऊर्जा किमतींच्या धक्क्यांबाबत अतिरिक्त खबरदारी घेत आहेत.
धोरणात्मक मर्यादा : सध्या फेडरल रिझर्व्हचा बेंचमार्क व्याजदर ३.५% ते ३.७५% च्या श्रेणीत आहे, जो मागील धोरणाप्रमाणेच आहे.
मध्यपूर्वेतील परिस्थिती सामान्य होईपर्यंत आणि तेलाच्या किमती स्थिर होईपर्यंत फेड दरांमध्ये कोणताही मोठा बदल करणं टाळेल, असं तज्ज्ञांचे मत आहे. मंदीपासून कामगार बाजाराचं रक्षण करणे आणि युद्धामुळे वाढणारी महागाई नियंत्रित करणं यावर फेडचं पूर्ण लक्ष आहे.
भारतीय बाजारपेठ आणि अर्थव्यवस्थेवर होणारा परिणाम
शेअर बाजारात स्थिरता: फेडने व्याजदर स्थिर ठेवल्यामुळे भारतीय शेअर बाजाराला दिलासा मिळेल. जर दर वाढवले असते, तर परदेशी गुंतवणूकदारांनी (FPI) भारतीय बाजारातून पैसा काढून अमेरिकन बाँड्समध्ये गुंतवला असता, ज्यामुळे मोठी विक्री होण्याची भीती होती.
रुपयाची स्थिती: या निर्णयामुळे डॉलर इंडेक्समध्ये मोठ्या वाढीची शक्यता कमी आहे, ज्यामुळे भारतीय रुपयाला बळकटी मिळेल. युद्धामुळे रुपया आधीच दबावाखाली असताना दरांमध्ये वाढ न होणं हे रुपयासाठी आधार ठरेल.
RBI च्या धोरणावर परिणाम: भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) देखील आपले धोरण ठरवताना फेडच्या पावलांवर लक्ष ठेवून असते. आता आरबीआय देखील आपल्या पुढील बैठकीत व्याजदर स्थिर ठेवू शकते किंवा महागाई कमी झाल्यास कपातीचा विचार करू शकते.
IT क्षेत्राला दिलासा: भारतीय आयटी कंपन्यांचा मोठा महसूल अमेरिकेतून येतो. फेडनं दर न वाढवणं हे सूचित करतं की अमेरिकन अर्थव्यवस्था अजून मंदीच्या कचाट्यात नाही, जे भारतीय आयटी प्रकल्पांच्या मागणीसाठी चांगलं लक्षण आहे.