Young Farmers Success Story : विदर्भात पारंपरिक पिकांच्या चक्रात अडकलेल्या शेतीला नव्या दिशेने नेण्याचे धाडस बुलढाण्यातील चार तरुणांनी करून दाखवले आहे. सामान्यतः फक्त महाबळेश्वर परिसरापुरती मर्यादित मानली जाणारी स्ट्रॉबेरी आता बुलढाणा जिल्ह्यातही यशस्वीपणे बहरली आहे.(Young Farmers Success Story)
कृषी क्षेत्रात आधुनिक तंत्रज्ञान, बाजारपेठेचा अभ्यास आणि नियोजन यांचा योग्य संगम साधत चार तरुणांनी शेतीला उद्योगाचे स्वरूप देण्याचा प्रेरणादायी प्रयोग केला आहे.(Young Farmers Success Story)
चार तरुणांनी उभा केला नव्या शेतीचा आदर्श
ऋत्विक सुरेश जतकर, विजय उबाळे, राम वाघ आणि राम सरोदे या चार तरुणांनी एकत्र येत चार एकर क्षेत्रात स्ट्रॉबेरी लागवडीचा प्रयोग सुरू केला.
बुलढाणा शहराच्या जवळ आणि अजिंठा मार्ग परिसरातील शेतात त्यांनी आधुनिक शेतीचा प्रयोग राबवला.
या चारही तरुणांचा शैक्षणिक आणि व्यावसायिक अनुभव वेगवेगळा असून त्यांनी त्या ज्ञानाचा उपयोग शेतीत केला.
विजय उबाळे – कृषी पदवीधर व एमबीए
राम वाघ – फ्रूट सायन्समध्ये पीएचडी संशोधन
राम सरोदे – बी.ई. सिव्हिल
ऋत्विक जतकर – शेती व्यवस्थापन व नियोजन
या चौघांनी शेतीकडे व्यवसायिक दृष्टिकोनातून पाहत गुंतवणूक, उत्पादन नियोजन आणि बाजारपेठ यावर विशेष लक्ष केंद्रित केले.
महाबळेश्वरहून रोपे, विदर्भात यशस्वी लागवड
स्ट्रॉबेरी लागवडीसाठी त्यांनी नोव्हेंबर महिन्यात महाबळेश्वर येथून दर्जेदार रोपे आणली. विदर्भातील वेगळ्या हवामानाचा अभ्यास करून त्यांनी वैज्ञानिक पद्धतीने लागवड केली. सुरुवातीला हवामान आणि तापमान यामुळे आव्हाने होती, मात्र योग्य व्यवस्थापनामुळे उत्पादन उत्कृष्ट झाले.
आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे उत्पादनात वाढ
या प्रयोगात पुढील आधुनिक पद्धतींचा वापर करण्यात आला
* माती परीक्षण करून योग्य पोषण व्यवस्थापन
* ठिबक सिंचनामुळे पाण्याची बचत
* मल्चिंगमुळे तापमान नियंत्रण व तण नियंत्रण
* संतुलित खत व्यवस्थापनामुळे गुणवत्तापूर्ण उत्पादन
* रोग व कीड नियंत्रणासाठी वैज्ञानिक उपाय
या तंत्रज्ञानामुळे स्ट्रॉबेरीचा आकार, रंग आणि गोडवा उत्कृष्ट मिळाला.
बाजारपेठेत मिळतोय भरघोस प्रतिसाद
चार एकरांतील स्ट्रॉबेरीला स्थानिक बाजारपेठेसोबतच दूरच्या भागातूनही मोठी मागणी मिळत आहे. विशेषतः हॉटेल, बेकरी आणि किरकोळ विक्रेत्यांकडून थेट खरेदी होत आहे.
शेतकऱ्यांनी मध्यस्थ टाळण्यासाठी थेट ग्राहक विक्री व करार शेतीचा मार्ग स्वीकारला. त्यामुळे उत्पादनाला चांगला दर मिळत असून नफा वाढला आहे.
प्रक्रिया उद्योगाकडेही लक्ष
हे चार तरुण केवळ कच्च्या फळ विक्रीवर न थांबता प्रक्रिया उद्योगाकडेही वळत आहेत.
* स्ट्रॉबेरी जॅम
* पल्प उत्पादन
* फ्रोजन स्ट्रॉबेरी
या माध्यमातून मूल्यवर्धन करून उत्पन्न वाढवण्याचा त्यांचा मानस आहे.
तरुणांसाठी प्रेरणादायी संदेश
हा प्रयोग फक्त आर्थिक यश नाही, तर शेती क्षेत्रात तरुणांनी संधी शोधल्यास शेती फायदेशीर ठरू शकते, हे दाखवून देणारा आदर्श ठरला आहे.
पारंपरिक पिकांवर अवलंबून राहण्याऐवजी विज्ञानाधारित आणि उच्चमूल्य पिकांकडे वळल्यास उत्पन्न निश्चितच वाढू शकते, हे या प्रयोगातून स्पष्ट झाले आहे.