भारतीय आहारसंस्कृतीत अनेक पारंपरिक अन्नपदार्थ पौष्टिकतेने समृद्ध आहेत. त्यापैकी शिंगाडा (Water Chestnut) हा एक महत्त्वाचा आणि आरोग्यदायीअन्नघटक मानला जातो. पाणथळ भागात उगवणारा शिंगाडा हा हंगामी फलभाज्यांपैकी एक असून त्यापासून अनेक स्वादिष्ट आणि पौष्टिक पदार्थ तयार केले जातात. विशेषतः उपवासाच्या दिवसांमध्ये शिंगाड्याचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो.
शिंगाड्यामध्ये अनेक महत्त्वाचे पोषक घटक आढळतात. त्यामध्ये कार्बोहायड्रेट, फायबर, पोटॅशियम, कॅल्शियम, आयर्न, मॅग्नेशियम आणि अँटिऑक्सिडंट्स भरपूर प्रमाणात असतात. त्यामुळे शिंगाडा शरीराला ऊर्जा देण्यास मदत करतो. त्यातील पोटॅशियम हृदयाचे आरोग्य चांगले ठेवण्यास मदत करते, तर फायबर पचनक्रिया सुधारण्यास उपयुक्त ठरते. शिंगाड्यात चरबीचे प्रमाण अत्यल्प असल्यामुळे तो वजन नियंत्रणासाठीही लाभदायक आहे.
शिंगाड्याचे सेवन विविध प्रकारे करता येते. ताजे शिंगाडे उकडून किंवा भाजून खाल्ले जातात, जे चविष्ट आणि पौष्टिक असतात. तसेच वाळवून त्यापासून शिंगाड्याचे पीठ तयार केले जाते. हे पीठ उपवासाच्या पदार्थांसाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते.
याशिवाय शिंगाडा आरोग्यासाठीही अनेक प्रकारे फायदेशीर आहे. तो शरीरातील थकवा कमी करण्यास मदत करतो, रक्तदाब संतुलित ठेवण्यास सहाय्य करतो आणि शरीराला आवश्यक ऊर्जा पुरवतो. त्यामुळे शिंगाडा हा केवळ चविष्टच नव्हे तर आरोग्यवर्धक अन्नघटक आहे.
एकूणच, शिंगाडा हा आपल्या पारंपरिक आहारातील अत्यंत महत्त्वाचा आणि पौष्टिक घटक आहे. त्यापासून तयार होणारे विविध खाद्यपदार्थ केवळ चविष्टच नसून आरोग्यासाठीही लाभदायक आहेत. त्यामुळे दैनंदिन आहारात शिंगाड्याचा योग्य प्रमाणात समावेश केल्यास आरोग्य सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
डॉ. सोनल रा. झंवर
साहाय्यक प्राध्यापक
एम. जी. एम अन्नतंत्रज्ञान महाविद्यालय,
गांधेली, छ. संभाजीनगर.
हेही वाचा : शिंगाडा प्रक्रिया उद्योग : बेरोजगार तरुण, महिला तथा शेतकऱ्यांसाठी एक सुवर्णसंधी