अपचन ही आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत खूप सामान्य पण त्रासदायक समस्या झाली आहे. चुकीच्या खाण्याच्या सवयी, वेळेवर न खाणे, तिखट-तेलकट पदार्थांचे जास्त सेवन, ताणतणाव आणि अपुरी झोप यामुळे पचनसंस्था बिघडते आणि अपचनाचा त्रास सुरु होतो. (Stomach grumbling every two days? Indigestion is very annoying. Try these 5 home remedies quickly.)सुरुवातीला हा त्रास साधा वाटतो, पण त्याकडे दुर्लक्ष केल्यास पुढे गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात.
अपचन झाल्यावर पोटात जडपणा जाणवतो, फुगल्यासारखे वाटते, सतत ढेकर येतात, मळमळते आणि छातीत जळजळही जाणवते. काही लोकांना भूक लागत नाही, तर काहींची डोकेदुखी, थकवा आणि चिडचिड वाढते. जर अपचनाचा त्रास वारंवार होत राहिला, तर तो गॅस्ट्रिक प्रॉब्लेम, अॅसिडिटी, अल्सर यांसारख्या आजारांना कारणीभूत ठरू शकतो. याशिवाय शरीराला आवश्यक पोषण नीट मिळत नाही, त्यामुळे एकूण आरोग्यावरही परिणाम होतो.
अशा वेळी काही सोपे घरगुती उपाय खूप उपयोगी ठरतात. जेवणानंतर थोडे जिरे आणि ओवा चावून खाल्ल्यास पचन सुधारते आणि गॅसचा त्रास कमी होतो. दिवसभर कोमट पाणी पिण्याची सवय लावल्यास अन्न पचायला मदत होते आणि पोट हलके राहते. आल्याचा छोटा तुकडा त्यावर थोडे लिंबू आणि मीठ लावून खाल्ल्यास अॅसिडिटी कमी होते आणि पचनक्रिया सुधारते. जेवणानंतर ताक पिणे हा एक उत्तम आणि पारंपरिक उपाय आहे, कारण ताकामध्ये असलेले गुणधर्म पोट शांत ठेवतात आणि पचनाला चालना देतात. हिंग ताकात मिसळून घेतल्यास पोटदुखी आणि गॅसचा त्रास कमी होतो, तर रात्री त्रिफळा घेतल्यास पचनसंस्था व्यवस्थित राहण्यास मदत होते.
अपचन टाळण्यासाठी काही सवयी बदलणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. वेळेवर आणि मर्यादित प्रमाणात जेवण करणे, अन्न नीट चावून खाणे, खाल्ल्यानंतर लगेच झोप न घेणे आणि नियमित हलका व्यायाम करणे यामुळे पचन सुधारते. तिखट, तेलकट आणि जड अन्नपदार्थ कमी करुन हलका आणि पचायला सोपा आहार घेतल्यास अपचनाचा त्रास कमी होतो.
एकंदरीत, अपचन ही छोटी समस्या वाटली तरी ती दीर्घकाळ दुर्लक्षित केल्यास मोठ्या आजारांचे कारण ठरू शकते. त्यामुळे घरगुती उपायांसोबतच योग्य जीवनशैली ठेवणे आवश्यक आहे. पोट निरोगी असेल तर संपूर्ण शरीर निरोगी राहते, हे लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे.