आजकालच्या धावपळीच्या आणि स्क्रीनसमोर जास्त वेळ घालवण्याच्या जीवनशैलीमुळे मानदुखी ही खूप सामान्य समस्या झाली आहे. ऑफिसमध्ये सतत संगणकावर काम करणं, मोबाइलचा अतिवापर, चुकीची बसण्याची किंवा झोपण्याची पद्धत यामुळे मानेवर ताण येतो आणि हळूहळू वेदना सुरू होतात. (Constant neck pain? 3 cheap and effective home remedies to reduce neck pain)सुरुवातीला साधी वाटणारी ही समस्या दुर्लक्षित केल्यास पुढे ती गंभीर स्वरूप धारण करू शकते.
मानदुखीची अनेक कारणं असू शकतात. दीर्घकाळ एकाच स्थितीत बसून राहणं हे त्यातील प्रमुख कारण आहे. मोबाइल वापरताना मान सतत खाली झुकवून ठेवण्याची सवय, ज्याला टेक्स्ट नेक असंही म्हटलं जातं, ही समस्या वाढवते. चुकीच्या उशीचा वापर, खूप उंच किंवा खूप कडक उशीवर झोपणं यामुळेही मानेला योग्य आधार मिळत नाही आणि सकाळी उठल्यावर वेदना जाणवतात. याशिवाय ताणतणाव, स्नायूंचा कडकपणा, किंवा अचानक लागलेला झटका (strain) यामुळेही मानदुखी होऊ शकते.
या त्रासावर काही सोपे घरगुती उपाय केल्यास आराम मिळू शकतो. सर्वात प्रभावी उपाय म्हणजे गरम पाण्याची पट्टी (hot compress) लावणे. गरम शेकमुळे स्नायूंना आराम मिळतो आणि वेदना कमी होतात. दिवसातून २-३ वेळा १०-१५ मिनिटे शेक दिल्यास चांगला परिणाम दिसतो. याशिवाय हलक्या हाताने तेलाने मालीश करणंही फायदेशीर ठरतं. तिळाचं तेल किंवा खोबरेल तेल कोमट करुन मानेला हलक्या हाताने लावल्यास स्नायू सैल होतात.
हलके स्ट्रेचिंग एक्सरसाइजेसही मानदुखी कमी करण्यास मदत करतात. मान हळूवारपणे उजवी-डावी, पुढे-मागे फिरवण्याचे व्यायाम केल्यास stiffness कमी होतो. मात्र हे व्यायाम करताना जोर जबरदस्ती करू नये. तसेच काम करताना योग्य पोश्चर ठेवणं अत्यंत गरजेचं आहे. पाठीचा कणा सरळ ठेवून बसणं, स्क्रीन डोळ्यांच्या समोर ठेवणं आणि दर काही वेळाने ब्रेक घेणं यामुळे मानेला ताण येत नाही.
झोपताना योग्य उशीची निवडही महत्त्वाची आहे. खूप उंच किंवा खूप पातळ उशी टाळून मानेला योग्य सपोर्ट देणारी उशी वापरावी. तसेच दीर्घकाळ मोबाइल वापरणं टाळणं आणि ताणतणाव कमी ठेवणंही तितकंच आवश्यक आहे. एकूणच, मानदुखी ही जीवनशैलीशी संबंधित समस्या असली तरी योग्य काळजी आणि घरगुती उपायांनी ती सहज नियंत्रणात ठेवता येते. मात्र वेदना खूप वाढल्यास किंवा दीर्घकाळ टिकल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणं आवश्यक आहे. योग्य सवयी अंगीकारल्या तर मानदुखीपासून दूर राहणं नक्कीच शक्य आहे.