'कडीपत्ता' हा भारतीय स्वयंपाकघरातील अविभाज्य भाग आहे. फोडणीचा सुगंध वाढवण्यासाठी असो किंवा आरोग्याच्या अनेक समस्यांवर उपाय असो, ताज्या कडीपत्त्याची सर कशालाच येत नाही. कडीपत्त्याच्या इवल्याशा पानांचे असे बहुगुणी फायदे ओळखून आपण आवर्जून बाल्कनीत किंवा खिडकीत कडीपत्त्याचे छोटेसे रोप लावतो. पण अनेकदा उत्साहाने लावलेले हे रोप काही दिवसांनी सुकू लागते, त्याची वाढ खुंटते किंवा त्याला हवी तशी हिरवीगार पाने येत नाहीत. 'नक्की काय चुकतेय?' असा प्रश्न आपल्यापैकी अनेकांना पडतो(homemade compost for curry leaves).
घरच्या गार्डनमध्ये किंवा खिडकीत लावलेले कडीपत्त्याचे रोप केवळ स्वयंपाकापुरतेच उपयोगी नसते, तर घराला हिरवेपणाची शोभाही देते. मात्र अनेक घरांमध्ये कडीपत्त्याचे रोप लावूनही त्याला भरपूर हिरवीगार पाने येत नाहीत, वाढ खुंटलेली दिसते किंवा रोप सतत निस्तेज राहते. बदलतं हवामान आणि पोषक तत्वांचा ( increase curry leaves plant growth naturally) अभाव यामुळे अनेकदा या रोपाची वाढ थांबते आणि पाने पिवळी पडू लागतात. कडीपत्त्याला पुन्हा नवसंजीवनी देण्यासाठी महागड्या खतांची गरज नसते, तर आपल्या घरातीलच काही साधेसुदे पदार्थ जादूई ठरू शकतात. कडीपत्त्याच्या रोपासाठी महागडी खते किंवा रसायने वापरण्याऐवजी काही सोपे घरगुती (best compost for curry leaves plant) उपाय केल्यास रोप झपाट्याने वाढते आणि दाट, सुगंधी पाने देते.
कडीपत्त्याचे रोप होईल हिरवेगार...
१. फळांच्या सालींचा वापर :- बाजारातील महागड्या खताऐवजी फळांच्या सालींचा वापर करणे कडीपत्त्याच्या रोपासाठी फायदेशीर ठरते. केळी, संत्री आणि पपईच्या सालींमध्ये पोटॅशियम, फॉस्फरस आणि झिंक यांसारखी पोषक तत्वे असतात, जी पानांची चमक आणि रोपाची वाढ होण्यास मदत करतात. केळी, संत्री आणि पपईच्या सालींचे छोटे तुकडे करून ते पाण्याने भरलेल्या बादलीत टाका. बादली झाकून २ ते ३ दिवस सावलीत ठेवा आणि अधून - मधून ते द्रावण हलवत राहा. त्यानंतर हे पोषक पाणी गाळून तुमच्या कडीपत्त्याच्या रोपाला द्या. घरातील केळी, संत्री आणि पपईच्या साली फेकून न देता त्यांचा वापर करा. यात भरपूर प्रमाणात पोटॅशियम आणि झिंक असते, ज्यामुळे कडीपत्त्याची पाने मोठी आणि गडद हिरवी होतात.
२. कडूलिंबाची पावडर :- अनेकदा मातीत कीड लागल्यामुळे कडीपत्त्याच्या रोपाची वाढ थांबते. बाजारात मिळणारी कडूलिंबाची पावडर किंवा वाळलेल्या कडूलिंबाच्या पाल्याचा चुरा मातीत मिसळा. यामुळे मुळांना बुरशी लागत नाही.
३. तांदळाचे आणि डाळीचे पाणी :- आपण रोज वरण - भातासाठी डाळ - तांदूळ धुतो, ते पाणी फेकून न देता कडीपत्त्याच्या रोपाला द्यावे. यामध्ये असणारी पोषक तत्वे रोपाला नैसर्गिक खत म्हणून काम करतात.
४. आंबट ताक किंवा दह्याचा वापर :- कडीपत्त्याच्या रोपाच्या वाढीसाठी 'नायट्रोजन' आणि 'अॅसिडिक' मातीची आवश्यकता असते. दोन - तीन दिवस जुने झालेले आंबट दही घ्या. त्यात थोडे पाणी मिसळून ते पातळ करा. हे मिश्रण आठवड्यातून एकदा रोपाच्या मुळाशी घाला आणि थोड्या मिश्रणाचा पानांवर स्प्रे करा. यामुळे मातीतील चांगले जीवाणू वाढतात आणि पाने हिरवीगार व चमकदार होतात आणि वाढ वेगाने होते.
५. केळीच्या सालीचा खत म्हणून वापर :- केळीच्या साली छोट्या तुकड्यांत कापून मातीमध्ये घाला किंवा साली २४ तास पाण्यात भिजवून ते पाणी रोपाला द्या. पोटॅशियममुळे रोपाची वाढ झपाट्याने होते.