भारतीय आहारात पारंपरिक आणि पौष्टिक पदार्थांची मोठी परंपरा आहे, त्यापैकी एक महत्त्वाचा आणि अत्यंत उपयोगी पदार्थ म्हणजे सातू. भाजलेल्या चण्यांपासून तयार होणारे हे पीठ उष्णतेत थंडावा देणारे, पचायला हलके आणि पोषणमूल्यांनी भरलेले असते. (Traditional sattu flour should be in the diet, summer food)आजच्या धावपळीच्या जीवनातही सातूचे महत्त्व पुन्हा वाढताना दिसत आहे. पूर्वी प्रमाणे घरोघरी सातू आता दिसत नाही. मात्र हे पीठ आरोग्यासाठी फारच चांगले आहे. वजन नियंत्रण आणि पित्त किंवा उष्णता कमी करण्यासाठीही गरजेचे आहे.
सातूचे पीठ आहारात असावे यामागे अनेक कारणे आहेत. सर्वात पहिले म्हणजे ते शरीराला त्वरित ऊर्जा देते. सकाळी सातूचे पेय घेतल्यास दिवसभर ताजेतवाने वाटते. दुसरे म्हणजे ते प्रथिनांनी समृद्ध असल्यामुळे स्नायूंना बळकटी मिळते. विशेषतः शाकाहारी लोकांसाठी सातू हा प्रथिनांचा चांगला स्रोत ठरतो. तिसरे महत्त्वाचे कारण म्हणजे पचनासाठी सातू खूप फायदेशीर आहे. फायबरचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी होतो आणि पोट साफ राहते. तसेच ते शरीरातील उष्णता कमी करून थंडावा देण्याचे काम करते, त्यामुळे उन्हाळ्यात सातूचे सेवन विशेष लाभदायक ठरते.
याशिवाय सातू रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित ठेवण्यास मदत करते, त्यामुळे मधुमेह असणाऱ्यांसाठीही ते उपयोगी ठरू शकते. वजन नियंत्रणासाठीही सातू मदत करते, कारण ते खाल्ल्यावर पोट भरल्यासारखे वाटते आणि भूक कमी लागते. सतत भूक लागत असेल तर आहारात सातू असावे.
सातू कसे खावे हे ही तितकेच महत्त्वाचे आहे. सर्वात सोपा प्रकार म्हणजे सातूचे पेय. थंड पाण्यात सातू मिसळून त्यात थोडे मीठ, लिंबू आणि जिरे घालून चविष्ट आणि पौष्टिक पेय तयार करता येते. गोड प्रकारात साखर किंवा गूळ घालूनही सातू पिऊ शकतो. काही जण सातूचे लाडू किंवा पराठे करूनही खातात, जे चविष्ट आणि पौष्टिक असतात. घावनंही करता येतात. वजन कमी करायचे असेल तर मग गोडपेक्षा अशीच रेसिपी करा जी कमी कॅलरीजमध्ये होते.
एकंदरीत, सातूचे पीठ हे स्वस्त, सहज उपलब्ध आणि आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर आहे. रोजच्या आहारात त्याचा समावेश केल्यास शरीराला आवश्यक पोषण मिळते आणि अनेक आरोग्य समस्यांपासून दूर राहता येते. त्यामुळे पारंपरिक अन्नपदार्थांकडे परत वळून सातूसारख्या पदार्थांना आपल्या आहारात स्थान देणे हे नक्कीच फायदेशीर ठरते.