छत्रपती संभाजीनगर : मराठवाड्यात गेल्या महिन्याभरापासून सूर्याचा प्रकोप पाहायला मिळत असून तापमानाचा पारा ४३ अंश सेल्सिअसवर स्थिर आहे. (Marathwada Dam Water Level)
या भीषण उष्णतेचा थेट परिणाम आता जलसाठ्यावर होऊ लागला आहे. वाढते बाष्पीभवन आणि पिण्याच्या पाण्याची वाढती मागणी यामुळे मराठवाड्यातील ११ मोठ्या धरणांतील जलसाठा अवघ्या आठ दिवसांत तब्बल २०० दशलक्ष घनमीटरने (दलघमी) घटला आहे.(Marathwada Dam Water Level)
बाष्पीभवन आणि मागणीचा दुहेरी फटका
गेल्या दोन-तीन दिवसांपासून उष्णतेची लाट अधिक तीव्र झाली आहे. जलसंपदा विभागाच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, तापमानाने ४३ अंशांची पातळी गाठल्याने धरणांतील पाण्याचे वेगाने बाष्पीभवन होत आहे.
त्यातच उन्हाळ्यामुळे शहरांपासून ग्रामीण भागापर्यंत पिण्याच्या पाण्याची मागणी प्रचंड वाढली आहे. परिणामी, मागील आठवड्यात २६३४ दलघमी असलेला साठा आता २४०० दलघमीपर्यंत खाली आला आहे.
प्रकल्पांमधील पाणीसाठ्याचा सविस्तर तपशील
मराठवाड्यातील एकूण प्रकल्पांची स्थिती पाहता, चिंतेचे ढग गडद होताना दिसत आहेत. विभागात मोठ्या प्रकल्पांशिवाय मध्यम आणि लघु प्रकल्पांची अवस्थाही खालावली आहे.
| प्रकल्पाचा प्रकार | एकूण संख्या | आजचा सरासरी जलसाठा (%) |
| मोठी धरणे | ११ | ४६% |
| मध्यम धरणे | ७५ | ३३% |
| लघु प्रकल्प | ७५८ | २५% |
| उच्च पातळी बंधारे | ३५ | (सातत्याने घट) |
'एल निनो'चे सावट आणि प्रशासनाची चिंता
पावसाळा सुरू होण्यास अवघा एक महिना शिल्लक आहे. मात्र, यंदा 'एल निनो' प्रभावामुळे पावसाचे प्रमाण सरासरीपेक्षा कमी राहण्याचा अंदाज वर्तविण्यात आला आहे.
गेल्या वर्षी चांगला पाऊस झाल्याने ११ मोठ्या धरणांत ४२२७ दलघमी साठा उपलब्ध होता, परंतु आता तो झपाट्याने कमी होत असल्याने प्रशासनाची झोप उडाली आहे.
जलसंपदा विभागाचे आवाहन
उन्हाळी पिकांचे क्षेत्र कमी असले तरी सिंचनापेक्षा पिण्यासाठी अधिक पाण्याची गरज भासत आहे. या पार्श्वभूमीवर, जलसंपदा विभागाने जनतेला उपलब्ध पाणी अत्यंत काटकसरीने वापरण्याचे आवाहन केले आहे. पुढील महिनाभर पाण्याची ओढ कायम राहण्याची शक्यता असल्याने पाण्याचा अपव्यय टाळणे गरजेचे आहे.
अधिक वाचा : Soil Health Card : जमिनीचा 'हेल्थ रिपोर्ट' तयार; आता जमीनच सांगणार किती खत वापरायचं