गाळ हा मातीचा एक महत्त्वाचा घटक आहे, ज्याचा कृषी उत्पादकतेवर महत्त्वपूर्ण परिणाम होतो. हा गाळ खडक आणि खनिजांच्या लहान कणांनी बनलेला असतो.
गाळात पोषकद्रव्ये आणि चिकणमाती माती चांगल्या प्रमाणात असते, ज्यामुळे शेतातील मातीचा पोत सुधारतो आणि पिकांच्या वाढीस चालना मिळते. शेतजमिनींवर गाळाचा वापर केल्यास शेतकऱ्यांना पुढील प्रकारे फायदा होऊ शकतो.
१) गाळ हा पोषक तत्वांचा नैसर्गिक स्रोत आहे.
गाळ सेंद्रिय संयुगे, नायट्रोजन, फॉस्फरस आणि वनस्पतींच्या वाढीसाठी आवश्यक असलेल्या इतर पोषक द्रव्यांनी समृद्ध आहे. जेव्हा गाळ शेतात पसरवला जातो, तेव्हा तो माती समृद्ध करतो आणि पिकांना पोषक द्रव्यांचा नैसर्गिक स्रोत प्रदान करतो. यामुळे महाग आणि पर्यावरणासाठी हानिकारक अशा रासायनिक खतांची आवश्यकता कमी होते.
२) गाळ मातीचा पोत सुधारतो.
गाळाचे कण बारीक आणि गुळगुळीत असतात, ज्यामुळे जमिनीचा पोत सुधारतो त्यामुळे मुळांना पाणी आणि पोषकद्रव्ये शोषणे सोपे होते. रोपांची वाढ चांगली होते आणि जास्त उत्पादन मिळते. गाळ, मातीचे कण एकत्र बांधून ठेवत असल्याने मातीची धूप रोखण्यास मदत होते.
३) गाळ जमिनीची सुपिकता वाढवतो.
गाळ हा हलक्या आणि मध्यम दर्जाच्या मातीची सुपीकता वाढवतो. मातीमध्ये पोषक द्रव्ये आणि सेंद्रिय पदार्थ उपलब्ध झाल्याने वनस्पतीच्या निरोगी वाढीस मदत होते. गाळामुळे मातीची रचना सुधारण्यास मदत होते, ज्यामुळे मातीची पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता वाढते. याचा अर्थ असा की पिकांना कमी पाणी लागून शेतकऱ्यांचे सिंचनावरील पैसे वाचू शकतात.
४) गाळ बिनशेती जमीन लागवडीखाली आणू शकतो.
गाळाच्या वापराने बिनशेती असलेली जमीनही लागवडीखाली आणता येते. गाळ कठीण आणि घट्ट झालेली माती फोडण्यास आणि पिकांच्या वाढीसाठी योग्य वातावरण तयार करण्यास मदत करू शकतो. विस्तारीत कृषी उत्पादनासाठी आणि जमिनीची कमतरता असलेल्या प्रभागांमध्ये अन्न सुरक्षा वाढविण्यासाठी गाळाचा उपयोग होऊ शकतो.
अधिक वाचा: शेतात गाळ भरताय? कोणत्या प्रकारचा गाळ भरणे योग्य? जाणून घ्या सविस्तर