कोकणातील वाढत्या थंडीचा हापूस आंब्याच्या उत्पादनावर सकारात्मक प्रभाव पडला आहे. विशेषतः मोहर न आलेल्या किंवा मोहर अवस्थेतील झाडांना या थंडीचा मोठा फायदा होत आहे.
सतत १३ अंश सेल्सिअस खालील तापमानामुळे कीडरोग कमी होतात आणि उच्च दर्जाचा आंबा तयार होण्यास मदत होते.
सिंधुदुर्गासारख्या कोकणातील भागात वाढलेली थंडी आंबा बागायतदारांना एक आश्वासक साथ देत आहे. यावर्षीच्या हंगामात चांगल्या फळांचा आनंद मिळेल, अशी आशा व्यक्त होत आहे.
हापूस आंब्याच्या उत्पादनात थंडीयुक्त हिवाळा सतत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत राहणार आहे. सुवासिक हापूस आंब्याची प्रतीक्षा आता सुरू झाली आहे.
या महिन्यात, सिंधुदुर्गातील तापमान १० अंशांपर्यंत घसरल्याने मोहर अवस्थेतील हापूसला विशेष फायदा होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात येत आहे. यामुळे कीटक आणि रोगकारकांचे प्रमाण कमी होत असून फळांच्या गुणवत्तेत सुधारणा होईल.
थंडीमुळे आंबा आणि काजू पिकांनाही लाभ होण्याची शक्यता आहे, कारण थंड वातावरणात कीड आणि रोगकारक कमी सक्रिय राहतात. तरीही, थंडीमुळे काही संभाव्य तोटेही होऊ शकतात.
सुमारे १५ टक्के फळधारणा झालेल्या आंबा झाडांना ही थंडी त्रासदायक ठरू शकते. या झाडांवर थंडीमुळे पुन्हा पालवी किंवा मोहर येऊ शकतो, ज्यामुळे फळांना नुकसान होण्याची शक्यता आहे.
एकूणच मोहरपूर्व अवस्थेत असलेल्या आंबा झाडांसाठी ही थंडी पोषक असून, स्थानिक शेतकऱ्यांनी याचा योग्य लाभ घेतल्यास उत्पादनात वृद्धी होऊ शकते, शेतकरी वर्गाने हंगामातील बदलांच्या आधारे लागवडीच्या योजनेसाठी तयार राहावे असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
हापूस आंब्या सारख्या प्रसिद्ध कोकण आंब्यांसाठी थंडीचा मोसम एक वरदानच ठरत आहे. जेव्हा हिवाळ्याची थंडी आपल्या शिखरावर असते, तेव्हा या वातावरणीय स्थितीचा हापूस आंब्याच्या मोहर प्रक्रियेला विशेष फायदा होतो.
अनुकूल परिस्थिती
◼️ कोकणातील थंडीचा हापूस आंब्याच्या उत्पादनावर मोठा प्रभाव दिसून येत आहे.
◼️ थंडीमुळे अजून एका हंगामात हापूस आंब्याच्या कलमांना भरघोस मोहर धरला आहे, ज्यामुळे उत्पादनात लक्षणीय वाढ होण्याची शक्यता आहे.
◼️ जानेवारी महिन्यात या प्रदेशात तापमान १०-१५ अंश सेल्सियस या श्रेणीत सलग २० ते ३० दिवस स्थिर राहिल्याने ही अनुकूल परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
अर्थव्यवस्थेलाही बळकटी
◼️ यावर्षीच्या हंगामात हापूसच्या उत्पादनात वाढ झाल्यामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही बळकटी मिळणार आहे, असे तज्ज्ञांनी वर्तविले आहे.
◼️ कोकणातील शेतकऱ्यांनी त्यामुळे त्वरेने आपली तयार तयारी सुरू केली आहे, जेणेकरून हापूस आंब्याचा हा हंगाम व्यापारी स्तरावरही यशस्वी ठरावा.
थंडीमुळे रोगांचा धोका कमी
◼️ विशेषतः रात्रीचे तापमान १०-१५ अंश सेल्सिअसपर्यंत घसरल्यास मोहराची सेटिंग अधिक दृढ होते. अशा परिस्थितीमुळे हापूस आंब्याच्या मोहराची गुणवत्ता आणि फळधारणाची प्रक्रिया प्रगतीशील होते.
◼️ थंडीमुळे कीडरोग देखील नियंत्रित राहतो. थंडीमध्ये कीटक आणि बिमाऱ्या कमी सक्रिय राहतात, ज्यामुळे मोहर व फळांची नासाडी टाळली जाते.
मोहोराची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत
◼️ तसे पाहता, थंडीमुळे आंब्याच्या झाडांची सुप्तावस्था (dormancy) अधिकाधिक सक्रिय होत आहे.
◼️ या अवस्थेत झाडाच्या वाढीला थोडा ब्रेक लागतो आणि हार्मोनल बदल घडवून फुलोऱ्यांची संख्या वाढते.
◼️ कमी तापमान आणि पाण्याचा ताण वाढल्यामुळे झाड dormant होते आणि त्यामुळे मोहर येण्यास प्रोत्साहन मिळते.
◼️ विशेष करून सिंधुदुर्ग आणि रत्नागिरी या भागांमध्ये थंडीमुळे मोहराची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत झाली आहे, आणि कीटकांची संख्याही कमी झाली आहे.
◼️ परिणामी, यावेळी पालवी जुळून जूनपर्यंत हापूस आंब्याच्या फळधारणेसाठी अनुकूल वातावरण तयार झाले आहे.
हापूसची मागणी वाढेल
◼️ हापूस आंब्याचे उत्पादक व शेतकरी यंदाच्या भरघोस मोहरामुळे आनंदित आहेत.
◼️ त्यांनी सांगितले की, या विशेष काळात तापमान आणि वातावरणामुळे फळांच्या गुणवत्तेत सुधारणा होण्याची पूर्ण शक्यता आहे.
◼️ वाढलेले उत्पादन केवळ शेतकऱ्यांच्या आर्थिक उन्नतीसाठी चांगले नाही, तर आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतही हापूसची मागणी वाढेल अशी आशा आहे.
- महेश सरनाईक
उपमुख्य उपसंपादक, सिंधुदुर्ग
अधिक वाचा: चोरट्या आयातीने बिघडले बेदाणा दराचे गणित; व्यापाऱ्यांच्या नफेखोरीचा मोह शेतकऱ्यांच्या मुळावर