मेंढपाळांच्या मते मडग्याळ मेंढीची उत्पत्ती सुमारे १०० वर्षांपूर्वी सांगली जिल्ह्यातील माडग्याळ व सनमाडी गावात स्थानिक मेंढीपालकांनी निवड पैदास पद्धतीने केली आहे.
madgyal mendhi मडग्याळ मेंढ्या झपाट्याने वजन वाढवण्याची क्षमता दर्शवतात. माडग्याळ ही महाराष्ट्रातील मोठ्या आकाराची व मटणासाठी विशेष लोकप्रिय मेंढी आहे.
प्रामुख्याने पांढऱ्या रंगावर तपकिरी ठिपके आढळतात तर काही मेंढ्या तपकिरीदेखील दिसतात. महाराष्ट्रातीलसांगली जिल्ह्याने आज पशुपालनात स्वतंत्र ओळख निर्माण केली आहे.
जत व कवठेमहांकाळ तालुक्यातील 'माडग्याळ' मेंढी आज मेंढीपालकांसाठी प्रगतीचा मार्ग ठरत आहे. धिप्पाड शरीर व आकर्षक रोमन पद्धतीचा बाक असलेल्या नाकामुळे या जातीने देशभरातील पशुपालकांचे लक्ष वेधले आहे.
शारीरिक वैशिष्ट्ये
◼️ पोपटी नाक हे या जातीचे मुख्य ओळखचिन्ह असून, यामुळे मेंढ्यांना अधिक दर मिळतो.
◼️ शेपटी मध्यम व पातळ असून लोकर अत्यंत खडबडीत, केसाळ व उघडी असते.
◼️ रुंद व फुगीर कपाळ ही यांची ओळख आहे.
◼️ पाय लांब, मजबूत व राखाडी खुरांसह पातळ असतात.
◼️ पांढऱ्या रंगावर तपकिरी ठिपके त्यांचे सौंदर्य वाढवतात.
वजन वाढ व उत्पादन
◼️ मांसाहारासाठी मडग्याळ जात सर्वोत्तम आहे
◼️ जन्मावेळी कोकराचे वजन साधारण ३.५ ते ४.५ किलो.
◼️ उत्तम आहारात वर्षभरात २० ते ३५ किलोपर्यंत पोहोचते.
◼️ पूर्ण वाढलेल्या नराचे वजन ४० ते ५० किलोपर्यंत असू शकते.
◼️ वयस्क मडग्याळ नर साधारणतः ५५ ते ६० किलो तर मादी ४० ते ४५ किलो वजनाची आढळते.
अर्थकारण
१० माद्या व १ नर यापासून सुरुवात केल्यास
◼️ विक्री : नर कोकरे सणांच्या वेळी २०,००० ते ५०,००० रुपयांपर्यंत विकली जातात.
◼️ पैदास : माडग्याळ मेंढी २ वर्षांतून ३ वेळा वेत देते.
◼️ खत : लेंडीखताच्या विक्रीतून अतिरिक्त उत्पन्न मिळते.
◼️ गोठा : कोरडा व हवेशीर असावा. एका मेंढीला १०-१२ चौरस फूट जागा लागते. जमीन लाकडी फळ्यांची असल्यास रोगांचा प्रादुर्भाव कमी होतो.
- जिल्हा उपआयुक्त
पशुसंवर्धन व दुग्धव्यवसाय कार्यालय, सांगली
अधिक वाचा: भूमिअभिलेख विभागातील भूकरमापक पदांचा निकाल जाहीर; इथे पहा विभागनिहाय नावांची यादी