गजानन वाघ
पारंपरिक पिकांवर अवलंबून असलेल्या शेतीत बदल घडवून आणत सिल्लोड तालुक्यातील लिहाखेडी येथील प्रयोगशील शेतकरी अशोक साखळे यांनी भाजीपाला शेतीतून आर्थिक यशाचा नवा मार्ग दाखवला आहे. (Vegetable Farming Success)
कापूस, सोयाबीन यांसारख्या पारंपरिक पिकांऐवजी त्यांनी वेली बीन्स (शेंगवर्गीय भाजीपाला) लागवडीचा प्रयोग केला आणि त्यातून सुमारे एक लाख रुपयांपर्यंत उत्पन्न मिळवले आहे. त्यांच्या या प्रयोगामुळे परिसरातील शेतकऱ्यांमध्येही भाजीपाला शेतीकडे वळण्याची प्रेरणा निर्माण झाली आहे.
सिंचनाच्या सोयींमुळे बदलता शेतीचा कल
लिहाखेडी परिसरात गेल्या काही वर्षांत सिंचनाच्या सुविधा वाढल्या आहेत. विहिरी, बोअरवेल आणि ठिबक सिंचनामुळे शेतकऱ्यांना वर्षभर शेती करण्याची संधी उपलब्ध झाली आहे. या परिस्थितीचा योग्य फायदा घेत अशोक साखळे यांनी पारंपरिक पिकांना फाटा देत भाजीपाला शेतीचा पर्याय स्वीकारला.
त्यांनी आपल्या शेतात वेली बीन्सची लागवड केली. उपलब्ध विहिरीतील पाण्याचा योग्य वापर करत ठिबक सिंचन पद्धतीचा अवलंब केला. त्यामुळे पाण्याची बचत झाली आणि पिकाची वाढही चांगली झाली.
योग्य व्यवस्थापनामुळे चांगले उत्पादन
वेली बीन्स पिकासाठी साखळे यांनी योग्य खत व्यवस्थापन, तण नियंत्रण आणि कीड व्यवस्थापनावर विशेष भर दिला. वेळोवेळी पिकाची निगा राखल्यामुळे झाडांची वाढ जोमदार झाली आणि उत्पादनही समाधानकारक मिळाले. कमी क्षेत्रातही चांगले उत्पादन मिळू शकते, हे त्यांनी आपल्या प्रयोगातून सिद्ध करून दाखवले.
सध्या भाव कमी; तरीही नफा
सध्या बाजारात बीन्सला सुमारे २० रुपये प्रतिकिलो असा दर मिळत आहे. मात्र उत्पादन चांगले असल्याने खर्च निघून समाधानकारक नफा मिळत असल्याचे साखळे सांगतात.
याशिवाय जून महिन्यानंतर या भाजीपाल्याला मोठी मागणी असते आणि त्या काळात दर ६० ते ७० रुपये प्रतिकिलोपर्यंत पोहोचतात. त्यामुळे येत्या काही महिन्यांत या पिकातून अधिक उत्पन्न मिळण्याची अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली आहे.
भाजीपाला शेतीकडे वाढता कल
लिहाखेडी आणि आसपासच्या परिसरातील अनेक शेतकरी आता कापूस व सोयाबीनसारख्या पारंपरिक पिकांऐवजी भाजीपाला शेतीकडे वळताना दिसत आहेत. कमी क्षेत्रात अधिक उत्पन्न मिळण्याची शक्यता, बाजारपेठेची उपलब्धता आणि सिंचनाच्या सोयी यामुळे भाजीपाला शेती शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरत आहे.
कृषी तज्ज्ञांच्या मते, उपलब्ध पाणी, बाजारपेठेची मागणी आणि योग्य नियोजन लक्षात घेऊन भाजीपाला शेती केली, तर शेतकऱ्यांना निश्चितच आर्थिक फायदा होऊ शकतो.
लिहाखेडीतील हा प्रयोग सिल्लोड तालुक्यातील इतर शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरेल, असा विश्वास तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.
सध्या बाजारात भाव कमी असला तरी उत्पादन चांगले मिळाल्यामुळे खर्च निघून नफा मिळत आहे. पावसाळ्यात बीन्सला मागणी वाढते आणि दरही चांगले मिळतात. त्यामुळे उत्पन्न आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. शेतकऱ्यांनी पारंपरिक शेतीसोबत आधुनिक भाजीपाला पिकांचा विचार केल्यास आर्थिक प्रगती साधता येऊ शकते. - अशोक साखळे, शेतकरी
भाजीपाला शेतीचा हा यशस्वी प्रयोग दाखवून देतो की योग्य नियोजन, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि बाजारपेठेचा अंदाज यांचा योग्य मेळ साधला तर कमी क्षेत्रातही शेतीतून चांगले उत्पन्न मिळवणे शक्य आहे.
अधिक वाचा : Soil Health Card : माती सांगेल शेतीचे गणित; तपासणीमुळे उत्पादन वाढ, खर्च कमी