PMFME Scheme Benefits : शेतीचा वाढता खर्च आणि शेतमालाला मिळणाऱ्या अनिश्चित दरामुळे शेतकऱ्यांची आर्थिक कोंडी वाढत चालली आहे.(PMFME Scheme)
उत्पादन खर्च वाढत असतानाही बाजारात अपेक्षित भाव न मिळाल्याने दरवर्षी मोठे नुकसान सहन करावे लागत आहे. या परिस्थितीतून मार्ग काढण्यासाठी जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांनी प्रक्रिया उद्योगांचा पर्याय स्वीकारला असून, गेल्या सहा वर्षांत तब्बल ८१६ प्रकल्प उभारण्यात आले आहेत.(PMFME Scheme)
केंद्र सरकारच्या 'प्रधानमंत्री सूक्ष्म अन्न प्रक्रिया उद्योग योजना' (PMFME Scheme) अंतर्गत या उद्योगांना मोठी चालना मिळत आहे.
दरातील अनिश्चितता; प्रक्रिया उद्योग ठरतोय आधार
शेतमालाच्या दरातील चढ-उतार हा शेतकऱ्यांसाठी मोठा प्रश्न बनला आहे. कधी दर घसरतात तर कधी अचानक वाढतात, त्यामुळे नियोजन करणे कठीण जाते.
यावर उपाय म्हणून शेतकरी स्वतःच्या उत्पादनावर प्रक्रिया करून त्याचे मूल्यवर्धन करत आहेत. त्यामुळे कच्च्या मालापेक्षा तयार उत्पादनाला अधिक दर मिळून उत्पन्नात वाढ होत आहे.
विविध प्रक्रिया उद्योगांची उभारणी
योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांनी गावपातळीवरच विविध उद्योग सुरू केले आहेत.
मसाला व गृहउद्योग
कडधान्य प्रक्रिया (तुरडाळ, हरभरा डाळ)
बेकरी उद्योग
गूळ, मका, ऊस, काजू प्रक्रिया
मशरूम उत्पादन
लिंबू व फळ प्रक्रिया
दुग्धजन्य पदार्थ (पनीर, खवा, बासुंदी, पेढे)
तेलघाणे व धान्य स्वच्छता प्रकल्प
या उद्योगांमुळे केवळ उत्पन्न वाढत नाही, तर स्थानिक पातळीवर रोजगारनिर्मितीही होत आहे.
अनुदानाची मदत; कमी गुंतवणुकीत व्यवसाय
या योजनेत केंद्र शासनाकडून ३५ टक्के अनुदान दिले जाते.
१० टक्के गुंतवणूक शेतकऱ्यांची
२० टक्के बँक कर्ज
या स्वरूपामुळे अल्पभूधारक शेतकऱ्यांनाही उद्योग उभारण्याची संधी उपलब्ध झाली आहे.
अर्ज प्रक्रिया सुलभ
शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी विविध माध्यमांतून अर्ज करता येतो.
* ऑनलाइन अर्ज
* तालुका कृषी कार्यालय
* सेतू केंद्र / सीएससी सेंटर
* प्रत्येक तालुक्यात DRP (संसाधन व्यक्ती) नियुक्त
आवश्यक कागदपत्रे
आधार कार्ड
पॅन कार्ड
रहिवासी दाखला
बँक पासबुक
या कागदपत्रांच्या आधारे अर्ज सादर करून निवड प्रक्रिया पूर्ण केली जाते.
कर्ज मंजुरीत अडथळे
जरी शेतकरी मोठ्या संख्येने पुढे येत असले तरी बँकांच्या कर्ज प्रक्रियेत अडथळे निर्माण होत आहेत.
सिबिल स्कोअर आणि इतर कारणांमुळे अनेक अर्ज फेटाळले जात असल्याने इच्छुक शेतकऱ्यांना उद्योग उभारता येत नाही, ही मोठी समस्या समोर येत आहे.
गावपातळीवरूनच आत्मनिर्भरतेकडे वाटचाल
शेतमालाला बाजारात कमी दर मिळत असला तरी त्याच उत्पादनावर प्रक्रिया करून तयार वस्तूंना चांगला भाव मिळत आहे. त्यामुळे शेतकरी गावपातळीवरच उद्योग सुरू करून आत्मनिर्भरतेकडे वाटचाल करत आहेत.
प्रक्रिया उद्योगासाठी केंद्र सरकारकडून सबसिडी दिली जाते. लाभार्थ्यांना केवळ १० टक्के हिस्सा उभारावा लागतो. त्यामुळे अनेक शेतकरी उद्योग उभारण्यास तयार आहेत. मात्र बँकांचे धोरण अधिक सकारात्मक असणे आवश्यक आहे.- मनोज ढगे, कृषी अधीक्षक, यवतमाळ
शेतमालाच्या अनिश्चित दरांमुळे होणारे नुकसान टाळण्यासाठी प्रक्रिया उद्योग हा प्रभावी पर्याय ठरत आहे.
योग्य नियोजन, सरकारी योजनांचा लाभ आणि बाजारपेठेचा अभ्यास केल्यास शेतकरी केवळ उत्पादक न राहता यशस्वी उद्योजकही बनू शकतात.
अधिक वाचा :Chighor Vegetable : 'चिघोर'ची भाजी खाल्लंय का? ही रानभाजी सध्या सुपरहिट!