मुंबई : राज्यात दुग्धजन्य पदार्थातील भेसळ रोखण्यासाठी राष्ट्रीय डेअरी विकास बोर्डाने टेस्ट स्ट्रीप तयार केली आहे. मात्र, दुधात केली जाणारी भेसळ रोखण्यासाठी राष्ट्रीय डेअरी विकास बोर्ड व आयआयटी यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (एआय) वापर करून यंत्रणा तयार करावी, अशी सूचना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केली.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले, राज्यात सध्या ४० टक्के दूध संघटित क्षेत्रातून प्रक्रिया केले जाते. तर उर्वरित दूध असंघटीत क्षेत्रातून येत असल्याने भेसळीचे प्रमाण मोठया प्रमाणावर आढळते. त्यामुळे अधिकाधिक उत्पादक आणि गावांना संघटित डेअरी व्यवस्थेत आणण्यावर शासनाचा भर आहे. देशभरात ७५ हजार नवीन गावे सहकारी व्यवस्थेत जोडण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.
यामुळे शेतकऱ्यांना अधिक लाभ मिळण्यासोबतच भेसळ रोखण्यास मदत होणार आहे. दूध भेसळ रोखण्यासाठी विशेष टेस्ट स्ट्रिप विकसित करण्यात आली असून ही स्ट्रिप यूरिया तसेच इतर भेसळ घटक ओळखण्यास सक्षम असून पुढील सहा महिन्यांत ती पूर्णपणे कार्यान्वित होईल. असेही मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी सांगितले.
काय आहे हे तंत्रज्ञान
AI आधारित तपासणी : दुधातील भेसळ त्वरित ओळखण्यासाठी आणि त्यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी AI आणि प्रगत तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाईल.
विशेष टेस्ट स्ट्रीप : NDDB आणि IIT च्या सहकार्याने एक विशेष 'टेस्ट स्ट्रीप' विकसित केली जात आहे, ज्यामुळे दुधाची शुद्धता तपासणे सोपे होईल.
उद्देश : सणासुदीच्या काळात किंवा सामान्य दिवसांत दुधात होणारी पाण्याची किंवा इतर पदार्थांची भेसळ रोखून ग्राहकांना शुद्ध दूध पुरवणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.
प्रभावी कारवाई : दुधातील भेसळ रोखण्यासाठी अन्न व औषध प्रशासनाद्वारे (FDA) छापे टाकण्याची मोहीम तीव्र केली जात आहे आणि AI च्या वापरामुळे या मोहिमेला अधिक बळकटी मिळेल.
हे तंत्रज्ञान दुग्ध उद्योगात पारदर्शकता आणण्यासाठी आणि ग्राहकांचे आरोग्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
Read More :विहिरीत सापडली चौदाव्या शतकातील गधेगळ, गधेगळ म्हणजे काय, त्याच इतिहासात काय महत्व?