Jaminichi Nond : जमिनीच्या नोंदीत (सातबारा/फेरफार) घोळ असणे ही एक गंभीर बाब असून, महाराष्ट्रात अशा अनेक प्रकरणामध्ये फेरफार नोंदीत त्रुटी किंवा फसवणुकीचे प्रकार समोर आले आहेत. राज्यात सुमारे दीड ते दोन लाख फेरफार नोंदींमध्ये घोळ झाल्याची कबुली विधान परिषदेत देण्यात आली आहे.
जमिनीच्या नोंदीतील घोळ कशामुळे होतो?
ई-फेरफार त्रुटी : ऑनलाइन फेरफार प्रक्रिया (e-Mutation) सुरू झाल्यानंतर, दुय्यम निबंधकाकडे दस्ताची नोंदणी झाल्यावर तलाठ्याकडे माहिती वेळेवर न पोहचणे किंवा तांत्रिक अडचणी.
चुकीची नावे/क्षेत्रफळ : सातबारा उताऱ्यावर नावाची स्पेलिंग चुकणे, क्षेत्रफळ चुकीचे असणे किंवा सर्व्हे नंबरमध्ये चूक असणे.
फसवणूक (Forgery) : जुने मालक किंवा बोगस व्यक्तींद्वारे बनावट कागदपत्रे तयार करून जमीन परस्पर विकणे.
वारस हक्काची नोंद न होणे : वारसांचे नाव सातबारावर वेळेत न लागणे.
कुलमुखत्यारनामा (POA) चा गैरवापर : कुलमुखत्यारनामा वापरून जमिनीची अनधिकृत विक्री करणे.
जमिनीच्या नोंदीतील घोळ दुरुस्त कसा करावा?
फेरफार नोंदीला हरकत (Objection) : जर चुकीची नोंद झाली असेल, तर मंडळ अधिकारी (Circle Officer) किंवा तलाठ्याकडे १५ दिवसांच्या आत हरकत नोंदवावी.
दुरुस्तीसाठी अर्ज : महसूल कायद्यातील कलम १५५ अन्वये, निवासी तहसीलदार किंवा उपविभागीय अधिकाऱ्यांकडे (SDO) जमिनीच्या नोंदीतील दुरुस्तीसाठी लेखी अर्ज करा.
बोगस नोंदणी असल्यास फौजदारी गुन्हा : जर फसवणूक झाली असेल, तर संबंधित पोलीस ठाण्यात भारतीय न्याय संहिता (BNS), २०२३ च्या कलम ३३९, ३४० आणि ३४१ अन्वये एफआयआर (FIR) दाखल करा.
दीवाणी न्यायालयात दावा : जर मालकी हक्काचा मोठा वाद असेल, तर दिवाणी न्यायालयात (Civil Court) दावा दाखल करावा.
बक्षीसपत्र/विक्री दस्ताची पडताळणी : दुय्यम निबंधक कार्यालयात (Sub-Registrar Office) जाऊन दस्ताची सत्यप्रत काढा आणि पडताळणी करा.
खबरदारी :
- जमीन खरेदी केल्यानंतर 'उत्परिवर्तन' (Mutation/दाखिल-खारीज) प्रक्रिया दोन ते तीन महिन्यांत पूर्ण करा, अन्यथा जुन्या मालकाचे नाव राहू शकते.
- दर ६ महिन्यांनी आपला सातबारा आणि ८-अ उतारा तपासा.
- सातबारावर 'इतर हक्क' सदरात बोजा किंवा कोणत्याही नोंदी काळजीपूर्वक वाचा
Read More : जमीन मोजणी केली, पण मोजणीत तफावत आढळत आहे, काय करावे? वाचा संपूर्ण प्रक्रिया