वाशिम :खरीप हंगामाच्या पार्श्वभूमीवर जिल्ह्यातील ग्रामीण भागात मान्सूनपूर्व शेती मशागतीच्या कामांना वेग आला आहे.(Pre-Monsoon Farming Work)
अक्षय्य तृतीयेपासून पारंपरिक पद्धतीने शेतीच्या कामांचा शुभारंभ करण्याची परंपरा आजही कायम असल्याने मालेगाव तालुक्यासह ग्रामीण भागात शेतकरी सकाळ-संध्याकाळ शेतात मशागत करताना दिसत आहेत.(Pre-Monsoon Farming Work)
मृग नक्षत्र अवघ्या २९ दिवसांवर येऊन ठेपल्याने खरीप हंगामाच्या तयारीसाठी शेतकरी युद्धपातळीवर कामाला लागले आहेत.
अक्षय्य तृतीयेपासून सुरू झाली शेतातील लगबग
मराठी नवीन वर्षाच्या सुरुवातीला गुढीपाडव्याच्या दिवशी अनेक शेतकरी तास काढून शेती हंगामाची सुरुवात करतात. मात्र अक्षय्य तृतीया हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक मानला जात असल्याने या दिवसापासून प्रत्यक्ष शेती मशागतीच्या कामांना गती मिळते.
मालेगाव तालुक्यात आजही अनेक शेतकरी पारंपरिक पद्धतीने बैलांच्या सहाय्याने मशागत करत आहेत.
आधुनिक यांत्रिकीकरण आणि सिंचन सुविधांचा वापर वाढला असला तरी ग्रामीण भागातील मोठा शेतकरी वर्ग पारंपरिक शेती पद्धतीला प्राधान्य देताना दिसत आहे.
शेतांमध्ये नांगरणी, वखरणी आणि बांधबंदिस्तीची कामे
सध्या शेतकरी पावसाळ्यापूर्वी जमिनीची मशागत पूर्ण करण्यावर भर देत आहेत. अनेकांनी नांगरणी, वखरणी, बांधबंदिस्ती, शेत साफसफाई आणि तण नियंत्रणाची कामे सुरू केली आहेत.
वेळेत मशागत केल्यास अनेक फायदे
जमिनीची पाणीधारण क्षमता वाढते
तण आणि किडींचा प्रादुर्भाव कमी होतो
पेरणी वेळेत पूर्ण करण्यास मदत होते
उत्पादनात वाढ होण्याची शक्यता वाढते
ट्रॅक्टर आणि कृषी अवजारांना वाढली मागणी
खरीप हंगामाच्या तयारीमुळे ट्रॅक्टर, नांगर, रोटाव्हेटर आणि इतर कृषी अवजारांना मोठी मागणी वाढली आहे. ग्रामीण भागातील कृषी सेवा केंद्रांवर शेतकऱ्यांची गर्दी दिसून येत आहे.
खत, बियाणे आणि कीडनाशकांच्या खरेदीलाही सुरुवात झाली असून बाजारपेठांमध्ये हालचाल वाढली आहे.
२५ मेपासून रोहिणी नक्षत्राची सुरुवात
यंदा २५ मेपासून रोहिणी नक्षत्राला सुरुवात होणार आहे. त्यानंतर काही दिवसांत मृग नक्षत्र सुरू होईल. पारंपरिक मान्यतेनुसार मृग नक्षत्र हे मान्सून आगमनाचे संकेत मानले जात असल्याने शेतकरी आतापासूनच पावसाच्या प्रतीक्षेत आहेत.
'एल निनो'मुळे शेतकऱ्यांची चिंता वाढली
यंदाही 'एल निनो'चा प्रभाव कायम राहण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे मान्सूनचा पाऊस अनियमित राहण्याची भीती आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, पावसाचे प्रमाण कमी-जास्त होऊ शकते
पावसाचे वितरण असमान राहू शकते
पावसाचा कालावधी बदलू शकतो
यामुळे खरीप हंगामावर परिणाम होण्याची शक्यता असून शेतकऱ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे.
कृषी विभागाचे शेतकऱ्यांना आवाहन
कृषी विभागाकडून शेतकऱ्यांना हवामानाचा अंदाज लक्षात घेऊन पीक नियोजन करण्याचा सल्ला दिला जात आहे.
कृषी विभागाच्या महत्त्वाच्या सूचना
* माती परीक्षणानुसार खतांचा वापर करा
* संतुलित खत व्यवस्थापन ठेवा
* कमी कालावधीत येणाऱ्या पिकांना प्राधान्य द्या
* कमी पाण्यावर तग धरणाऱ्या वाणांची निवड करा
* बियाणे आणि खतांची आगाऊ तयारी ठेवा
* जलसंधारणावर भर द्या
पारंपरिक शेती आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा संगम
ग्रामीण भागात आजही बैलजोडीच्या सहाय्याने मशागत करणारे शेतकरी दिसून येतात, तर दुसरीकडे आधुनिक यंत्रसामग्रीचाही मोठ्या प्रमाणावर वापर होत आहे.
पारंपरिक अनुभव आणि आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानाचा समन्वय साधून शेतकरी खरीप हंगामासाठी सज्ज होत आहेत.
वेळेत तयारीवरच खरीपाचे यश अवलंबून
हवामानातील अनिश्चितता आणि बदलत्या परिस्थितीत खरीप हंगामाचे यश हे वेळेत केलेल्या तयारीवर अवलंबून असल्याचे कृषी तज्ज्ञ सांगतात. त्यामुळे सध्या ग्रामीण भागात 'मान्सूनपूर्व तयारी' हा शेतकऱ्यांसाठी सर्वात महत्त्वाचा विषय ठरला आहे.
हे ही वाचा सविस्तर :Kharif Season : सरकारचा मोठा प्लॅन! शेतकऱ्यांसाठी अधिकारी पोहोचणार थेट बांधावर
अधिक वाचा : Farmer Protest : शेतकऱ्यांचा संघर्ष यशस्वी; 'पॉवर ग्रीड'कडून मिळणार नुकसानभरपाई