नंदुरबार : पावसाळ्यात ज्याप्रमाणे आपल्या अवतीभवती विविध प्रकारच्या रानभाज्या असतात. त्या आपण चवीने खात असतो. उन्हाळ्यातही रानभाज्या उपलब्ध असतात; परंतु याबाबत माहिती नसल्याने बरेचजण त्या खात नाहीत.
सध्या ऊन वाढतंय, पण उन्हातही एक पिवळ्या धमक फुलांचे झाड चांगलंच बहरून आले आहे. हे झाड म्हणजेच बहाव्याचे झाड. ही फुले साधारणपणे मार्च ते मे महिन्यात (उन्हाळ्यात) उपलब्ध असतात. बहाव्याची (अमलतास) फुले ही केवळ सौंदर्यासाठीच नाहीत, तर ती एक पौष्टिक रानभाजी म्हणूनही ओळखली जातात. प्रामुख्याने विदर्भात ही भाजी आवडीने खाल्ली जाते.
साहित्य
- बहाव्याची ताजी फुले : (पाकळ्या वेगळ्या करून स्वच्छ धुतलेली)
- कांदा : बारीक चिरलेला
- फोडणीसाठी : तेल, मोहरी, जिरे आणि कढीपत्ता
- मसाले : हळद, तिखट, चवीनुसार मीठ
- इतर : लसूण पेस्ट, बेसन (पर्यायी - झुणका करण्यासाठी)
कृती (Recipe)
- स्वच्छता : बहाव्याच्या फुलांच्या फक्त पाकळ्या घ्याव्यात, देठ आणि मधला भाग काढून टाकावा. पाकळ्या गरम पाण्यातून हलक्या वाफवून किंवा स्वच्छ धुवून घ्याव्यात.
- फोडणी : कढईत तेल गरम करून त्यात मोहरी, जिरे, कढीपत्ता आणि लसूण पेस्टची फोडणी द्यावी.
- परतणे : फोडणीत बारीक चिरलेला कांदा घालून तो गुलाबी होईपर्यंत परतावा.
- मसाले : आता हळद आणि लाल तिखट घालून मिक्स करावे.
- शिजवणे : तयार फोडणीत वाफवलेल्या फुलांच्या पाकळ्या आणि चवीनुसार मीठ टाकावे. झाकण ठेवून ५-७ मिनिटे वाफेवर भाजी शिजू द्यावी.
- पर्याय : तुम्हाला आवडत असल्यास वरून थोडे बेसन (पीठ पेरून) टाकून 'बहावा फुलांचा झुणका' देखील बनवू शकता.
आरोग्यदायी फायदे (Health Benefits)
- पचनक्रिया : ही भाजी नैसर्गिक सारक (Laxative) म्हणून काम करते, ज्यामुळे पोटाच्या विकारांवर आराम मिळतो.
- मधुमेह : रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित ठेवण्यास मदत करते.
- प्रतिकारशक्ती : शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी ही फुले गुणकारी मानली जातात.
- सांधेदुखी : सांधेदुखी कमी करण्यासाठीही या फुलांचे सेवन केले जाते.
उन्हाळ्यात शरीराला थंडावा देणारी भोकरीची रानभाजी, भाजी कुठे मिळेल अन् कशी बनवायची?