Deshi Solar Dryer : आजकाल शेतीतील प्रक्रिया उद्योगाकडे कल वाढताना दिसत आहेत. अनेक शेतकरी, महिला बचत गट यातून चांगले उत्पन्न मिळवत आहेत. यामध्ये भाज्या फळे वाळवून विक्री किंवा पावडर करून विक्री केली जाते. यात महत्वाचा रोल असतो तो म्हणजे सोलर ड्रायरचा. मात्र यासाठी लाखो रुपये खर्च करावे लागतात. पण अगदी कमी पैशांत चांगलं काम करणारा सोलर ड्रायर तयार करण्यात आला आहे.
सोलर ड्रायर हे फळे, भाजीपाला, हळद, मसाले, औषधी वनस्पती वाळवण्यासाठी उपयुक्त मानलं जात. यातूनच आता प्रक्रिया उद्योगाला नवी चालना मिळू लागली आहे. मात्र सोलर ड्रायर म्हटलं कि लाखो रुपयांची मशीन. मग हा प्रक्रिया उद्योग सुरु करण्याचे अनेकांचे स्वप्न राहून जाते. याच पार्श्वभूमीवर नागालँडच्या फेक जिल्ह्यातील पोरबा गावातील रहिवासी सब्यूविजो जुडो यांनी अगदी कमी पैशांत सोलरवर चालणारे सोलर ड्रायर तयार केले आहे.
जुडोने पाहिलं की शेतकरी भाज्या आणि फळे पिकवण्यासाठी कठोर परिश्रम करतात, परंतु प्रक्रिया उद्योगासाठी ड्रायरची आवश्यकता होती. यावर उपाय म्हणून जुडोने स्वस्त आणि स्वदेशी जुगाड वापरून एक सौर ड्रायर विकसित केला. त्याला वीज किंवा जास्त खर्च लागत नाही. हा ड्रायर पूर्णपणे लाकूड, अॅल्युमिनियम कॅन, बॉक्स आणि जुन्या पंख्याच्या तुकड्यांचा मिळून बनवला आहे. हा स्वदेशी जुगाड पूर्णपणे सौर उर्जेवर चालतो आणि त्याला बाह्य इंधनाची आवश्यकता नाही.
शेतकरी ड्रायरने ही पिके वाळवू शकतात
या सौर ड्रायरने, शेतकरी किवी, मसूर, पर्सिमन्स, हळद आणि किंग पेपर्स सारखी उच्च उत्पन्न देणारी पिके वाळवू शकतात. वाळवण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे सुरक्षित आहे, ज्यामुळे उत्पादनाचे कोणतेही नुकसान होत नाही. त्याची किंमत फक्त ५ हजार ते ८ हजार रुपयापर्यंत आहे, जी बाजारात उपलब्ध असलेल्या इतर ड्रायरपेक्षा ९० टक्क्यांपर्यंत स्वस्त आहे. विशेष म्हणजे, वाळवण्याचा वेळ इतर ड्रायरपेक्षा ३० टक्के कमी आहे.
एक सर्व-हंगामी यंत्र
त्याच्या इतर वैशिष्ट्यांबद्दल, ते सर्व ऋतूंमध्ये वापरले जाऊ शकते. हे ड्रायर पावसाळ्यात आणि पावसाळ्यातही शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त आहे. ज्या भागात वीज कमी असते तिथे ते खूप सोयीस्कर आहे. सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे शेतकरी हे ड्रायर स्वतः एकत्र करू शकतात. ते त्यांच्या घरातून आवश्यक साहित्य गोळा करू शकतात आणि ड्रायर एकत्र करू शकतात. हे यंत्र इतके हलके आहे की ते शेतात, अंगणात किंवा छतावर कुठेही ठेवता येते आणि वाळवण्यासाठी वापरले जाऊ शकते.