मध्यपूर्वेतील तणावाचा परिणाम: भारतातील LPG वापरात १३% घट; पुरवठा साखळीवर मोठा परिणाम

Middle East Crisis: भारत आपल्या LPG गरजेपैकी सुमारे ६० टक्के आयात करतो आणि यातील मोठा पुरवठा हॉर्मुज सामुद्रधुनीमार्गे होतो.

Middle East Crisis: मध्यपूर्वेतील वाढत्या संघर्षाचा परिणाम थेट भारताच्या ऊर्जा क्षेत्रावर पडल्याचे स्पष्टपणे दिसून येत आहे. मार्च महिन्यात देशातील एलपीजी (LPG) वापरात सुमारे १३ टक्क्यांची घट नोंदवण्यात आली आहे. पुरवठा साखळी विस्कळीत झाल्याने आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारात ऊर्जा दरांमध्ये अस्थिरता वाढल्याने ही परिस्थिती निर्माण झाली आहे. 

भारत आपल्या LPG गरजेपैकी सुमारे ६० टक्के आयात करतो आणि यातील मोठा पुरवठा हॉर्मुज सामुद्रधुनीमार्गे होतो. अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या हल्ल्यांनंतर आणि त्यावर इराणच्या प्रत्युत्तरामुळे या भागात तणाव वाढला. याचा भारतावर थेट परिणाम झाला आहे. सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरातीकडून होणाऱ्या पुरवठ्यातही अडथळे आले. मार्च २०२६ मध्ये भारतातील LPG ची एकूण विक्री २.३७९ मिलियन टन इतकी राहिली, जी मागील वर्षीच्या याच कालावधीतील २.७२९ मिलियन टनांपेक्षा १२.८ टक्के कमी आहे.

या पार्श्वभूमीवर, सरकारने घरगुती ग्राहकांना प्राधान्य देत हॉटेल्स आणि औद्योगिक क्षेत्रासाठी LPG पुरवठ्यात कपात केली आहे. पेट्रोलियम प्लॅनिंग अँड अ‍ॅनालिसिस सेल (PPAC) च्या माहितीनुसार, घरगुती LPG विक्रीत ८.१ टक्के घट (२.२१९ मिलियन टन) झाली, तर व्यावसायिक गॅस विक्रीत सुमारे ४८ टक्के घट झाली. पुरवठ्यातील तुटवडा भरून काढण्यासाठी सरकारने रिफायनरीजना पेट्रोकेमिकल फीडस्टॉक LPG उत्पादनाकडे वळवण्याचे निर्देश दिले.

वार्षिक विक्रीत वाढ कायम

मार्चमधील घट अपवाद मानल्यास, आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये LPG ची एकूण खपत ३३.२१२ मिलियन टन इतकी झाली असून, यात ६ टक्के वाढ नोंदवली गेली आहे. इतर इंधनांमध्ये मिश्र चित्र पाहायला मिळत आहे. युद्धामुळे विमान वाहतुकीवर परिणाम झाल्याने ATF (जेट फ्यूल) वापर जवळपास स्थिर राहिले. तर दुसरीकडे, पेट्रोल विक्री ७.६ टक्के वाढून (३.७८ मिलियन टन) वर पोहोचली, तर डिझेल विक्री ८.१ टक्के (८.७२७ मिलियन टन) वाढली.