Mango Farming : महाराष्ट्रातील बीड जिल्हा वारंवार पडणाऱ्या दुष्काळासाठी ओळखला जातो. मात्र, अंबाजोगाई तालुक्यातील पठाण मांडवा गावातील एका शेतकऱ्याने कठोर परिश्रम आणि सरकारी योजनांचा प्रभावी वापर करून आपल्या पडीक जमिनीचे खऱ्या अर्थाने नंदनवनात रूपांतर केले आहे.
शेतकरी लक्ष्मण जोगदंड यांनी आपल्या खडकाळ जमिनीवर इतक्या कार्यक्षमतेने आंब्याची लागवड केली आहे की, ते आता वार्षिक १.५ लाख रुपयांपर्यंत कमाई करत आहेत.
लक्ष्मण जोगदंड यांच्या मालकीची आठ एकर जमीन आहे. मात्र, डोंगराळ भागामुळे पारंपरिक पिके घेणे अत्यंत कठीण होते. सुमारे दहा वर्षांपूर्वी, त्यांनी अंबाजोगाई कृषी विभागामार्फत 'फळ लागवड योजने'त भाग घेतला.
त्यांनी आपल्या एक एकर जमिनीवर ५० आंब्याची झाडे लावली, त्यापैकी ४० झाडे आता पूर्ण वाढली असून त्यांना फळे आली आहेत. आंब्यांना पाणी देण्यासाठी, त्यांनी मनरेगा (NREGA) योजनेअंतर्गत आपल्या शेतात एक विहीर खोदली. आज ही विहीर त्याच्या संपूर्ण आंबा बागेसाठी जीवनवाहिनी ठरली आहे.
एकाच बागेत आंब्याच्या ४० जाती
जोगदंडच्या आंब्याच्या बागेची सर्वात उल्लेखनीय गोष्ट म्हणजे तिथे फक्त एकाच प्रकारचा आंबा पिकत नाही. त्यांच्याकडे हापू, रत्ना, केसर, दशहरी आणि विशेषतः लोणच्यासाठीच्या आंब्यांसह जवळपास ४० वेगवेगळ्या जातींची झाडे आहेत.
ते कोणत्याही रासायनिक खतांचा किंवा कीटकनाशकांचा वापर करत नाहीत. संपूर्ण शेती प्रक्रिया सेंद्रिय पद्धतीने केली जाते. या सेंद्रिय पद्धतीमुळे आणि थेट बाजारात जाऊन ग्राहकांना आंबे विकल्यामुळे, त्यांना व्यापाऱ्यांपेक्षा खूप चांगला भाव मिळतो.
कष्टाचे फळ मिळते
लक्ष्मण जोगदंड म्हणतात, "पहिली पाच वर्षे आम्हाला काहीच उत्पन्न नव्हते, पण जसजशी झाडे वाढत गेली, तसतशी वार्षिक विक्री आता १ ते १.५ लाख रुपयांपर्यंत पोहोचते."
या शेतीचे वैशिष्ट्य म्हणजे यासाठी महागड्या कीटकनाशकांची फवारणी किंवा जास्त शारीरिक श्रमाची गरज नसते. फक्त वेळेवर पाणी दिल्याने भरघोस पीक येते. त्यांनी गेल्या पाच वर्षांत ५ लाख रुपये कमावले आहेत आणि यावर्षी त्यांना आणखी जास्त नफ्याची अपेक्षा आहे.