i-SARITA : सध्याच्या धावपळीच्या युगात गुंतवणुकीसाठी हक्काचे ठिकाण म्हणून 'जमीन आणि घर' याला नागरिक सर्वाधिक पसंती देत आहेत. जमीनजुमला, घर खरेदी-विक्री, कर्ज व्यवहार आणि व्यावसायिक करारांमुळे जमीनविषयक कामांच्या नोंदणीत मोठी वाढ झाली आहे.
'आय-सरिता' ही महाराष्ट्र शासनाच्या नोंदणी व मुद्रांक विभागाची (IGR) मुद्रांक शुल्क आणि दस्त नोंदणीसाठी वापरली जाणारी ऑनलाइन संगणकीय प्रणाली आहे. ही प्रणाली जमिनीचे व्यवहार, खरेदी-विक्री आणि विवाह नोंदणी पारदर्शक व पेपरलेस करण्यासाठी वापरली जाते. शासनाने दस्त नोंदणीची प्रक्रिया ऑनलाइन केल्यामुळे कामात पारदर्शकता आली आहे.
'आय-सरिता' प्रणालीची प्रमुख वैशिष्ट्ये:
ऑनलाइन दस्त नोंदणी : मालमत्ता खरेदी-विक्री, भाडेकरार, आणि इतर दस्तऐवजांची नोंदणी ऑनलाइन सुलभ करते.
पारदर्शकता : व्यवहार पूर्णपणे ऑनलाइन व पारदर्शक बनवल्यामुळे गैरप्रकार टळतात.
विवाह नोंदणी : विवाह नोंदणीची सोय देखील या प्रणालीत उपलब्ध आहे.
ई-एएसआर (E-ASR) : मालमत्तेच्या योग्य मूल्यांकनासाठी रेडी रेकनर दरांचा वापर.
सुरक्षितता : बायोमेट्रिक पडताळणीद्वारे सुरक्षित व्यवहार.
फायदे:
या प्रणालीमुळे नागरिकांना दुय्यम निबंधक कार्यालयात (Sub-Registrar Office) वारंवार चकरा मारण्याची गरज उरत नाही, आणि फेरफार प्रक्रिया जलद होते. आय-सरिता २.० द्वारे ही प्रक्रिया अधिक पेपरलेस झाली आहे.
ऑनलाइन प्रणालीमुळे दस्त नोंदणीची प्रक्रिया अत्यंत वेगवान आणि पारदर्शक झाली आहे. नागरिकांनी आपल्या मालमत्तेचे व्यवहार करताना शासकीय नियमांनुसार नोंदणी करून घ्यावी, जेणेकरून भविष्यातील कायदेशीर अडचणी टाळता येतील.
- ए. आर. शहारे, प्र.सह. दुय्यम निबंधक अधिकारी, पांढरकवडा.