शून्य मशागत तंत्रज्ञान, कमी खर्चातून प्रति हेक्टर 71 क्विंटल गव्हाचे विक्रमी उत्पन्न, वाचा शेतकऱ्याची यशोगाथा 

wheat Farming : खारट जमिनीत केआरएल-२१० गव्हाची लागवड करून प्रति हेक्टर ७१ क्विंटलचे विक्रमी उत्पन्न मिळवले आहे.

wheat Farming :    शेतकरी सुरजीत सिंग यांनी खारट जमिनीत क्षार-सहिष्णु गव्हाचा वाण केआरएल-२१० ची लागवड करून प्रति हेक्टर ७१ क्विंटलचे विक्रमी उत्पन्न मिळवले आहे. कमी बियाणे, कमी खत, शून्य मशागत आणि पाण्याची बचत यांसारख्या तंत्रांचा वापर केला आहे. ICAR-CSSRI ने विकसित केलेल्या या वाणामुळे क्षारयुक्त शेतांमध्ये उत्पादन वाढीच्या नवीन शक्यता निर्माण झाल्या आहेत.

हरियाणातील कर्नाल जिल्ह्यातील शेतकरी सुरजीत सिंग यांनी खाऱ्या जमिनीवर गहू लागवडीत पारंपरिक शेती पद्धतींनाही मागे टाकत एक आदर्श निर्माण केला आहे. सामान्यतः असा समज आहे की खाऱ्या जमिनीमुळे गव्हाचे उत्पन्न कमी येते, परंतु सुरजीत सिंग यांनी क्षार-सहिष्णु गव्हाच्या केआरएल-२१० या वाणाद्वारे हा गैरसमज दूर केला आहे.

कर्नाल-स्थित आयसीएआर-सीएसएसआरआयने विकसित केलेला केआरएल-२१० हा गव्हाचा वाण विशेषतः खारट जमिनींसाठी तयार करण्यात आला असून, त्याचे प्रति हेक्टर ६५-७१ क्विंटल उत्पादन मिळू शकते. सुरजीत सिंग यांनी नोव्हेंबरच्या पहिल्या आणि दुसऱ्या आठवड्यात या वाणाची पेरणी केली आणि ही संपूर्ण प्रक्रिया अत्यंत हुशारीने हाताळली.

शून्य मशागतीसह गव्हाची शेतीपारंपरिक गहू शेतीमध्ये नांगरणी आवश्यक असताना, या शेतकऱ्याने शून्य मशागतीचा अवलंब केला आहे. पेरणीसाठी त्याने बियाणे-सह-खत पेरणी यंत्र तंत्रज्ञानाचाही वापर केला. इतर जातींसाठी प्रति हेक्टर १०० किलो बियाणे लागत असताना, त्याने केवळ ५५ किलो बियाण्यांमध्ये लागवड केली.

त्याने खतांच्या वापरातही एक आदर्श निर्माण केला आहे. इतर वाणांच्या तुलनेत, त्यांनी नायट्रोजनचे प्रमाण प्रति हेक्टरी १९५ किलोवरून १३५-१४० किलोपर्यंत कमी केले. त्यांनी फॉस्फरसचे प्रमाण ६० किलो ठेवले, ज्यामुळे पिकाला उत्तम पोषण मिळाले. त्यांनी जलसंधारणातही प्रावीण्य मिळवले, पारंपरिक गव्हासाठी लागणाऱ्या ३-४ सिंचनांच्या तुलनेत, त्यांनी प्रति हंगामात केवळ १-२ सिंचने दिली.

कमी खर्चाच्या तंत्रांचे प्रभावी परिणामया आधुनिक आणि कमी खर्चाच्या तंत्रांनी प्रभावी परिणाम दिले आहेत. पारंपरिक गव्हाच्या जातींमधून प्रति हेक्टरी सुमारे ६० क्विंटल उत्पन्न मिळते, तर सुरजीत सिंग यांनी ७१ क्विंटलपर्यंत उत्पन्न मिळवले आहे. खर्चाच्या बाबतीत बोलायचे झाल्यास, केआरएल-२१० या वाणाच्या लागवडीसाठी प्रति हेक्टरी अंदाजे १३ हजार रुपये खर्च येतो, तर इतर वाणांसाठी हाच खर्च २० हजार रुपयांपर्यंत खर्च येतो.  

त्याने आपल्या उत्पादनाच्या विक्रीतून प्रति हेक्टरी १ लाख १४ हजार ९७० रुपये (प्रति क्विंटल १,६२५ रुपये) कमावले. जे त्याला सामान्य वाणांपासून मिळणाऱ्या ९७ हजार ५०० रुपयांपेक्षा लक्षणीयरीत्या जास्त आहे. एकंदरीत, सुरजीत सिंग यांची यशोगाथा हे दाखवून देते की, योग्य वाण, तंत्रज्ञान आणि कृषी नवोपक्रमांचा अवलंब करून शेतकरी कमी खर्चात अधिक उत्पन्न मिळवू शकतात.

 

शरबती गव्हाला क्विंटलमागे काय दर मिळतोय, वाचा जिल्हानिहाय आजचे गहू बाजारभाव