कासेला सूज येणे, कास गरम लागणे, दुध कमी होणे ही लक्षणे दिसल्यास त्वरित हे उपाय करा

Pashudhan Kasdah : कासदाह (Mastitis) हा दुधाळू जनावरांमधील (गायी-म्हशी) सर्वात गंभीर जीवाणूजन्य रोग आहे, ज्यामध्ये कास सुजते आणि दुधाचे उत्पादन व दर्जा खालावतो.  लक्षणे काय आहेत आणि काय उपाययोजना कराव्यात, हे पाहुयात... 

कासदाह होण्याची कारणे आणि उपाययोजना

• जिवाणू संसर्ग, घाणेरडी जागा, दूध काढण्याच्या अयोग्य पद्धती, आणि जनावरांच्या कासेला होणारी दुखापत. 
• लक्षणे : कास सुजणे, गरम लागणे, लाल होणे, आणि वेदना होणे 
• रोग प्रतिकारक्षमता कमी असेल तर गाई, म्हशी लवकर आजारी पडतात. 
• व्यवस्थापन आणि आहार या दोन्हीतून कासदाह आजाराला दूर ठेवता येते.
• सडावाटे हे जीवाणू कासेत प्रवेश करीत असल्यामुळे गोठ्यातील व्यवस्थापन महत्त्वाचे ठरते. 
• गोठ्याची रचना, स्वच्छता, गाई, म्हशींच्या सडांना जंतुनाशक द्रावणात बुडविणे, बसण्याच्या जागी वाळू, राख, लाकडाचा भुसा, चुना वापरावा.
• दूध काढणीयंत्राची स्वच्छता राखावी, प्रत्येक गायीचे दूध काढण्याअगोदर हात धुवून घ्यावेत. 
• जंतुनाशक द्रावणाने निर्जंतुकीकरण करावे.
• आहार व्यवस्थापनात प्रथिने आणि ऊर्जा यांचे संतुलन, शरीराची रोग प्रतिकारक्षमता वाढविण्यासाठी सेलेनियम, जीवनसत्त्व ई तसेच झिंक आणि बायोटीनचा वापर करावा.
• कासदाह झाल्यानंतर किंवा लक्षणे दिसून आल्यानंतर पशुवैद्यकीय मदत, खराब दुधाची योग्य विल्हेवाट लावावी. 
• गोठ्यात नवीन येणाऱ्या गाई, म्हशी जीवाणूंच्या सुप्त वाहक असू शकतात. 
• म्हणून नवीन जनावरे पशुवैद्यकाकडून तपासून कुठलाही आजार नसल्याची खात्री करून घ्यावी.

- ग्रामीण कृषी मौसम सेवा आणि विभागीय संशोधन केंद्र, इगतपुरी