जेव्हा शून्यच्याही खाली गेलेली कच्च्या तेलाची किंमत; मोफतही द्यायला तयार झालेल्या इंधन कंपन्या, कधी घडलेला प्रकार?

Crude Oil Price Below Zero: एक असा काळ होता, जेव्हा कच्च्या तेलाचं उत्पादन करणाऱ्या देशांनी कच्चं तेल अक्षरश: फुकट दिलं होतं, तसंच याचे दर उणे मध्ये गेल्यानं ते खरेदी करण्यासाठीही पैसे दिले होते.

Crude Oil Price Below Zero: कोरोना महासाथीच्या सुरुवातीच्या काळात जगानं असा आर्थिक धक्का पाहिला, ज्याची कल्पनाही यापूर्वी कधी केली नव्हती. एप्रिल २०२० मध्ये कच्च्या तेलाच्या किमती इतिहासात पहिल्यांदाच शून्याखाली गेल्या होत्या. त्यावेळी परिस्थिती इतकी बिकट झाली होती की, तेल कंपन्या खरेदीदारांना तेल घेण्यासाठी पैसे देण्यासही तयार होत्या. अचानक संपलेली मागणी आणि वेगानं भरणारे 'स्टोरेज टँक' ही यामागची मुख्य कारणं होती.

लॉकडाऊनमुळे ठप्प झालेली तेलाची मागणी

२०२० च्या सुरुवातीला जेव्हा कोरोना व्हायरस वेगानं पसरू लागला, तेव्हा अनेक देशांनी कडक लॉकडाऊन लागू केला. हवाई प्रवास, कारची वाहतूक आणि कारखान्यांचे कामकाज जवळपास बंद झालं. यामुळे पेट्रोल आणि डिझेलची मागणी अचानक घटली. जगभरात तेलाच्या वापरात मोठी घसरण झाली असताना, तेलाचं उत्पादन मात्र पूर्वीप्रमाणेच सुरू होते. परिणामी, बाजारात तेलाचा मोठा साठा जमा झाला आणि किमतींवर प्रचंड दबाव निर्माण झाला.

आज ₹१३,००० पर्यंत महाग झाली चांदी; सोन्याच्या दरात तुफान तेजी, पटापट चेक करा नवे दर

इतिहासात पहिल्यांदाच उणे दरानं झालेली विक्री

२० एप्रिल २०२० रोजी अमेरिकन कच्च्या तेलाचा बेंचमार्क 'WTI फ्यूचर्स' उणे ३७ डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत घसरला होता. याचा अर्थ असा होता की, विक्रेते खरेदीदारांना तेल घेण्यासाठी पैसे देण्यास तयार होते. प्रत्यक्षात त्यावेळी तेल साठवण्यासाठी जागेची मोठी टंचाई निर्माण झाली होती. साठवणुकीचे टँक वेगानं भरत होते आणि कंपन्यांकडे अतिरिक्त तेल ठेवण्यासाठी कोणतीही व्यवस्था नव्हती. त्यामुळे अनेक कंपन्यांनी तोटा सोसूनही तेल विकण्याचा निर्णय घेतला.

बाजारपेठेत हळूहळू आलेली स्थिरता

मात्र, ही परिस्थिती फार काळ टिकली नाही. नंतर तेल उत्पादक देशांचा समूह 'OPEC' आणि त्यांच्या मित्रराष्ट्रांनी उत्पादन कमी करण्याचा निर्णय घेतला. जसा लॉकडाऊन शिथिल झाला आणि आर्थिक हालचाली सुरू झाल्या, तशी तेलाची मागणीही हळूहळू वाढू लागली. यानंतर कच्च्या तेलाच्या किमती पुन्हा सामान्य पातळीवर आल्या. परंतु, २०२० ची ती घटना ऊर्जा बाजाराच्या इतिहासात आजही अविस्मरणीय क्षण म्हणून नोंदवली गेली आहे, जेव्हा जगानं पहिल्यांदाच तेल उणे किमतीत विकलं जाताना पाहिलं.