जगाचा रिमोट कंट्रोल 'तैवान'च्या हाती! सेमीकंडक्टर स्पर्धेत चीन का पडला मागे? भारत नेमका कुठे?

Taiwan Semiconductor : तैवान जगातील आघाडीचा सेमीकंडक्टर चिप उत्पादन महासत्ता बनला आहे. २०२५ पर्यंत, त्याचा जागतिक वाटा ६६.८% पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे, जो आतापर्यंतचा उच्चांक आहे.

Taiwan Semiconductor : तुमचा स्मार्टफोन असो, लॅपटॉप, इलेक्ट्रिक कार किंवा स्मार्ट टीव्ही; या सर्वांच्या मेंदूमध्ये एक छोटीशी 'चिप' बसवलेली असते, जिला आपण 'सेमीकंडक्टर' म्हणतो. आजच्या डिजिटल युगात ज्याच्याकडे या चिपचे तंत्रज्ञान आहे, तोच जगावर राज्य करतोय. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, स्वतःला 'जगाचा कारखाना' म्हणवणारा चीन या शर्यतीत एका चिमुकल्या बेटापेक्षा म्हणजेच तैवानपेक्षा खूप मागे पडला आहे. २०२५ च्या अखेरपर्यंत तैवानने जागतिक चिप निर्मितीत ६६.८% इतका ऐतिहासिक वाटा काबीज करून आपले वर्चस्व सिद्ध केले आहे.

तैवान : चिप उद्योगाचा 'अनभिषिक्त सम्राट'तैवानची ही प्रगती थक्क करणारी आहे. २०२२ मध्ये ६०.४% असलेला त्यांचा वाटा २०२६ पर्यंत १३८ अब्ज डॉलर्सच्या महसुलापर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. जगातील ६० ते ७०% प्रगत चिप्स एकट्या 'तैवान सेमीकंडक्टर मॅन्युफॅक्चरिंग कंपनी'मध्ये बनतात. २०२५ मध्ये TSMC ने जगात पहिल्यांदा २ एनएम चिप्सचे उत्पादन सुरू केले, जे सध्याचे सर्वात प्रगत तंत्रज्ञान मानले जाते. हा उद्योग तैवानच्या जीडीपीमध्ये २०.७% योगदान देतो.

७० च्या दशकातील 'तो' धाडसी निर्णयहे यश रातोरात मिळालेले नाही. १९७४ मध्ये जेव्हा तैवान आर्थिक संकटात होता, तेव्हा सरकारने ITRI संस्थेची स्थापना केली. या कथेचे खरे नायक आहेत मॉरिस चांग. त्यांनी १९८७ मध्ये TSMC सुरू केली आणि एक अनोखे मॉडेल मांडले - 'आम्ही स्वतः चिप डिझाइन करणार नाही, तर फक्त इतरांसाठी चिप बनवू.' या एका निर्णयाने तैवानला मॅन्युफॅक्चरिंगचे पॉवरहाऊस बनवले.

चीन का पिछाडीवर पडला?चीनने अब्जावधी डॉलर्स ओतूनही तो तैवानपेक्षा ५ ते ७ वर्षे मागे आहे. याची तीन प्रमुख कारणे आहेत. प्रगत चिप बनवण्यासाठी लागणारी यंत्रे (ASML ची EUV लिथोग्राफी) चीनकडे नाहीत. अमेरिकेने चीनला प्रगत तंत्रज्ञान विकण्यावर बंदी घातली आहे. डिझाइन आणि संशोधनात चीनला अजूनही संघर्ष करावा लागत आहे. २०२६ पर्यंत चीन साध्या चिप्समध्ये प्रगती करेल, पण हाय-एंड चिप्समध्ये तैवानला गाठणे कठीण आहे.

भारताचं 'सेमीकंडक्टर मिशन' २०२६भारत या शर्यतीत उशिरा उतरला असला तरी त्याची गती प्रचंड आहे. ७६,००० कोटी रुपयांच्या सरकारी अनुदानामुळे चित्र बदलत आहे. ऑक्टोबर २०२५ पर्यंत १.६ लाख कोटींच्या गुंतवणुकीला मंजुरी मिळाली आहे. टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स आसाममध्ये प्लांट टाकत असून २०२६ च्या मध्यात प्रायोगिक उत्पादन सुरू होईल. गुजरातचा मेमरी चिप प्लांट २०२६ मध्ये कार्यान्वित होईल. २०२६ पर्यंत या क्षेत्रात १० लाख नवीन नोकऱ्या निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे.

वाचा - टाटा पॉवरचा मोठा धमाका! मेगा प्रोजेक्टमुळे चीनची मक्तेदारी संपणार; हजारो हातांना मिळणार काम

जागतिक स्तरावर इतर खेळाडू

1. दक्षिण कोरिया : सॅमसंग आणि SK Hynix मुळे मेमरी चिपमध्ये अग्रेसर.
2. अमेरिका : चिप डिझाइनमध्ये नंबर १, पण उत्पादनासाठी तैवानवर अवलंबून.
3. जपान : केमिकल आणि कच्च्या मालाच्या पुरवठ्यात मजबूत.