कारखान्यात साखर तयार कशी होते? प्रक्रिया जाणून घ्या
साखर उसाच्या रसापासून तयार केली जाते. साखर बनवण्यासाठी मोठी प्रक्रिया आहे.
शेतातून ऊस कारखान्यात आणणे शेतातून कापलेला ऊस ट्रॅक्टर/ट्रकने कारखान्यात आणला जातो. तिथे वजन करून त्याची गुणवत्ता तपासली जाते.
ऊस चिरडणे आणि रस काढणे ऊस मोठ्या रोलर मशीनमधून पास केला जातो.या प्रक्रियेत ऊसाचा गोड रस वेगळा केला जातो आणि उरलेली कोवळ्या पेंढ्यासारखी हिस्से बगॅस म्हणून बाजूला ठेवली जाते.
रस शुद्ध करणे काढलेल्या रसात माती, फायबर, अशुद्धता असतात.हा रस मोठ्या टाक्यांमध्ये गरम करून यात चुनखडी/सल्फर मिसळतात.अशुद्धता वर तरंगून येते आणि स्वच्छ रस खाली बसतो.
रस उकळणे आणि घट्ट करणे शुद्ध रस मोठ्या इव्हॅपोरेटर मध्ये उकळला जातो.त्यातील पाणी उडून जातं आणि रस हळूहळू सिरपसारखा घट्ट होतो.
साखरेचे क्रिस्टल तयार होणे हा घट्ट सिरप व्हॅक्यूम पॅन मध्ये उकळला जातो.इथे साखरेचे छोटे-छोटे दाणे (क्रिस्टल) तयार होतात.त्याला मसक्यूट म्हणतात.
सेंट्रीफ्यूजद्वारे साखर वेगळी करणे मसक्यूट उच्च वेगाने फिरणाऱ्या सेंट्रीफ्यूज मशीनमध्ये टाकतात.यामुळे कच्ची साखर (Raw Sugar) आणि गूळ्यासारखा दाट द्रव – मळी (Molasses) वेगळी होते.
साखर सुकवणे व पॅकिंग साखरेचे दाणे हवेने किंवा गरम ड्रायरने वाळवून त्याचे वेगवेगळे ग्रेड (S30, M30, L30) बनवून पॅकिंग केले जाते.
बायप्रॉडक्ट्स बगॅस – वीज आणि स्टीम निर्मितीसाठी मळी (Molasses) – इथेनॉल/स्पिरीट/आल्कोहोल तयार करण्यासाठी प्रेसमड – सेंद्रिय खतासाठी