डेहराडून : उत्तराखंडच्या उत्तरकाशी जिल्ह्यात समुद्रसपाटीपासून ८,६०० फूट उंचीवर वसलेल्या हर्सिल या गावाचे दरवाजे सरकारने ५५ वर्षांनंतर देशी-विदेशी पर्यटकांसाठी पुन्हा सताड खुले केले आहेत.
चीनच्या सीमेपासून अवघ्या १०० किमी अंतरावर असलेले हर्सिल हे गाव सामरिकदृष्ट्या मोक्याचे असून १९६२ च्या भारत-चीन युद्धानंतर भारत सरकारने या गावात बाहेरच्या लोकांनी येण्यावर निर्बंध घातले होते. हर्सिलमध्ये लष्कर आणि निमलष्करी दलाच्या अनेक छावण्या असल्याने भारतीय आणि विदेशी पर्यटकांना ‘इनर लाइन परमिट’ घेऊनच तेथे प्रवेश मिळू शकत होता. परदेशी नागरिकांना तर तेथे रात्रीचा मुक्काम करण्यासही मज्जाव होता. पर्यटनास चालना मिळून स्थानिक लोकांची आर्थिक स्थिती सुधारावी यासाठी हर्सिल ‘परमिटमुक्त’ करण्याची मागणी उत्तरकाशीवासीयांनी गेली अनेक वर्षे नेटाने लावून धरली होती. ती मान्य करून अखेर केंद्रीय गृह मंत्रालयाने यंदाच्या १८ जून पासून हर्सिलमधील प्रवेश व मुक्कामासाठी कोणत्याही प्रकारचे ‘परमिट’ लागणार नाही, असे जाहीर केले आहे.
पर्यटक व ट्रेकर्ससाठी आनंदाची बातमी म्हणजे हर्सिलपासून ३० किमी अंतरावर असलले नेलाँग खोरेही खुले केले आहे. आतापर्यंत तेथे बाहेरच्या लोकांना जाण्यास मज्जाव होता. आता स्थानिक प्रशासनाची पूर्वपरवानगी घेऊन पर्यंटक तेथे जाऊ शकतील, अशी मुभा सरकारने दिली आहे. नेलाँग खोऱ्यापासून चीनची सीमा ६० किमी अंतरावर असून तेथेही भारत तिबेट सीमा पोलीस दलाच्या छावण्या आहेत. १९६२ च्या युद्धात नेलाँग खोरे व परिसरातील गावे खाली करून त्यांचे स्थलांतर अन्यत्र केले होते. उत्तराखंडचे चमोली अणि पिठोरगढ हे आणखी दोन जिल्हे चीनच्या सीमेला लागून आहेत व तेथे अजूनही ‘इनर परमिट’चे बंधन लागू आहे. (वृत्तसंस्था)

१०० हिमशिखरे व हिरवेकंच जंगल
हर्सिल हे त्याच नावाच्या खोऱ्यात वसलेले नितांतसुंदर व निसर्गरम्य असे गाव आहे.
याच्या परिसरात हिमालयाची लहान-मोठी मिळून शंभर बर्फाच्छादित शिखरे आहेत. संपूर्ण खोऱ्यात नजर जाईल तिकडे देवदार वृक्षांचे घनदाट जंगल आहे व मानवी वस्त्यांच्या परिसरात सफरचंदांच्या हिरव्याकंच बागा आहेत.
जेमतेम दोन हजार लोकवस्तीचे हर्सिल चारधाम यात्रेपैकी गंगोत्री या तीर्थक्षेत्राला जाण्याच्या वाटेवर आहे. दरवर्षी गंगोत्रीला जाणारे सुमारे दोन लाख यात्रेकरू व पर्यटक हर्सिलवरून पुढे जात असतात.
हर्सिल खुले झाल्याने तेथे राहूनही गंगोत्रीची यात्रा करणे शक्य होईल. शिवाय २,३९० चौ किमी क्षेत्रावर पसरलेल्या गंगोत्री राष्ट्रीय उद्यानाची सफरही येथे मुक्काम करून करता येईल.
दिवाळीच्या दुसऱ्या दिवशी गंगोत्री देवस्थानाचे दरवाजे बंद झाले की, सहा महिने पूजा-अर्चा व आरती जेथे स्थलांतरित होते ते मुखबा हे गावही हर्सिलपासून दोन किमी अंतरावर आहे.